Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 89
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
अनावृष्ट्या हते लोके व्यग्रे शस्ते सुरैः सह / वसिष्ठस्तपसा धीमाञ्जीवयामास वै प्रजाः
Transliteration
anāvṛṣṭyā hate loke vyagre śaste suraiḥ saha / vasiṣṭhastapasā dhīmāñjīvayāmāsa vai prajāḥ
Translation
અનાવૃષ્ટિથી લોક હતપ્રાય થયો અને દેવતાઓ સહિત સૌ વ્યાકુળ બન્યા ત્યારે ધીમાન વશિષ્ઠે પોતાના તપોબળથી પ્રજાઓને ફરી જીવંત કરી દીધી.
Word by Word
anāvṛṣṭyāby drought / due to lack of rain
anāvṛṣṭyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootanāvṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
hatewhen (it was) afflicted/struck
hate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Roothan (धातु) → hata (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); ‘loke’ इत्यस्य विशेषणम्
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
vyagredistressed, agitated
vyagre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvyagra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); ‘loke’ इत्यस्य विशेषणम्
śastebeing afflicted/harassed
śaste:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootśas (धातु) → śasta (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); ‘loke’ इत्यस्य विशेषणम्
suraiḥby the gods
suraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे (particle of accompaniment)
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tapasāby austerity
tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
dhīmānwise
dhīmān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘vasiṣṭhaḥ’ इत्यस्य विशेषणम्
jīvayāmāsarevived / caused to live
jīvayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjīv (धातु) + ṇic (णिच् causative) → jīvaya + āsa (periphrastic perfect)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); णिजन्त (Causative)
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
prajāḥthe creatures/subjects
prajāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)