Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 97
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् / माहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया
Transliteration
naṣṭe dharme tadā jajñe viṣṇurvṛṣṇikule prabhuḥ / kartuṃ dharmavyavasthānamasurāṇāṃ praṇāśanam / māhayansarvabhūtāni yogātmā yogamāyayā
Translation
ધર્મ નષ્ટ થતાં ત્યારે પ્રભુ વિષ્ણુ વૃષ્ણિકુળમાં પ્રગટ થયા. ધર્મવ્યવસ્થા સ્થાપવા અને અસુરોનો વિનાશ કરવા માટે, યોગાત્મા યોગમાયાથી સર્વ ભૂતોને મહિમાવંત કર્યા.
Word by Word
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त; √नश् धातु)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकृदन्त (past passive participle) — ‘when (it was) destroyed’
धर्मेin dharma; in righteousness
धर्मे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular)
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
जज्ञेwas born; came into being
जज्ञे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वृष्णिकुलेin the Vrishni clan
वृष्णिकुले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeNoun
Rootवृष्णि + कुल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘वृष्णीनां कुलम्’; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition to विष्णुः)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
कर्तुम्to do; to establish
कर्तुम्:
प्रयोजन (Purpose/Infinitival complement)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव (indeclinable infinitive)
धर्मव्यवस्थानम्the establishment of dharma
धर्मव्यवस्थानम्:
कर्म (Karma/Object of कर्तुम्)
TypeNoun
Rootधर्म + व्यवस्था + अन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘धर्मस्य व्यवस्था’ (arrangement/establishment of dharma); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
असुराणाम्of the asuras
असुराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
प्रणाशनम्destruction
प्रणाशनम्:
कर्म (Karma/Object of कर्तुम्; coordinated)
TypeNoun
Rootप्र + नाशन (प्रातिपदिक; √नश् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); भाववाचक-नाम (action noun)
माहयन्gladdening; delighting
माहयन्:
कर्ता (Kartā/Subject; agreeing with विष्णुः)
TypeVerb
Root√मह्/माहय् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
कर्म (Karma/Object of माहयन्)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘सर्वाणि भूतानि’; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)
योगात्माwhose essence is yoga
योगात्मा:
कर्ता (Kartā/Subject; epithet)
TypeNoun
Rootयोग + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘योगः आत्मा यस्य/योगात्मा’ (one whose nature is yoga); पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
योगमाययाby yogamāyā (mystic power)
योगमायया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयोग + माया (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘योगस्य माया’ (yogic illusion/power); स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)