Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 73
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
क्षीणां जवेन त्दृदयामध्वनः शतयोजने / दृष्ट्वा रथस्य तां वृद्धिं शतधन्वा समुद्रवत्
Transliteration
kṣīṇāṃ javena tdṛdayāmadhvanaḥ śatayojane / dṛṣṭvā rathasya tāṃ vṛddhiṃ śatadhanvā samudravat
Translation
શત યોજનના માર્ગમાં વેગથી દોડતાં ‘હૃદયા’ ક્ષીણ થઈ ગઈ; રથની એવી વૃદ્ધિ જોઈ શતધન્વા સમુદ્ર સમો વ્યાકુળ થયો.
Word by Word
kṣīṇām(her) exhausted
kṣīṇām:
Karma (कर्म) / object of implied ‘(saw) exhausted’
TypeAdjective
Rootkṣīṇa (कृदन्त-प्रातिपदिक; kṣi (धातु) → क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘exhausted’ (agreeing with hṛdayām/vaḍavām implied)
javenaby speed
javena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootjava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
tadthat
tad:
Karma/Anvaya-marker (अन्वय)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; deictic pronoun (reading from corrupt tdṛdayām...)
hṛdayāmHṛdayā (the mare)
hṛdayām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothṛdayā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; proper name
adhvanaḥof the journey/road
adhvanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootadhvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
śata-yojanein (a distance of) a hundred yojanas
śata-yojane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + yojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; द्विगु-समासः (‘hundred-yojana’) used as locative
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु) → dṛṣṭvā (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having seen’
rathasyaof the chariot
rathasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
tāmthat
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
vṛddhimincrease, growth
vṛddhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
śatadhanvāŚatadhanvā
śatadhanvā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + dhanvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; proper name; तत्पुरुषः (‘hundred’ + ‘bow/archer’)
samudra-vatlike the ocean
samudra-vat:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamudra (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित)
Formअव्यय; उपमा-वाचक ‘-वत्’ (comparative particle)