Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
माता यथा समाख्याता तर्माभ्यां च पृथक्पृथक् / तेन धात्वर्थयोगेन तत्तदर्थे चकार ह
Transliteration
mātā yathā samākhyātā tarmābhyāṃ ca pṛthakpṛthak / tena dhātvarthayogena tattadarthe cakāra ha
Translation
માતાએ જેમ તેમને અલગ અલગ રીતે સંબોધ્યા, તેમ તેમણે પણ જુદાજુદા ઉચ્ચાર્યા. ધાતુના અર્થયોગથી તેમણે તે તે અર્થ અનુસાર વ્યવહાર કર્યો.
Word by Word
माताmother
माता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
यथाas
यथा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)
समाख्याताwas named
समाख्याता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (having been named/was called)
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन (Instrumental dual)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘separately’
पृथक्each separately
पृथक्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (repetition for emphasis)
तेनby that/therefore
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)
धातु-अर्थ-योगेनby the connection with the root-meaning
धातु-अर्थ-योगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धातूनाम् अर्थः = धात्वर्थः; धात्वर्थस्य योगः)
तत्-तत्-अर्थेin each respective meaning
तत्-तत्-अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + तद् (सर्वनाम) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्त-तत्पुरुषः ‘in that-and-that meaning’
चकारhe formed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (he made/formed)
हindeed/it is said
ह:
Sambandha/Avadharana (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle, narrative emphasis)