Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 167
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
हीना देवैस्त्रिभिः पादैर्गन्धर्वाप्सरसः स्मृताः / गन्धर्वेभ्यस्त्रिभिः पादैर्हीना गुह्यकराक्षसाः
Transliteration
hīnā devaistribhiḥ pādairgandharvāpsarasaḥ smṛtāḥ / gandharvebhyastribhiḥ pādairhīnā guhyakarākṣasāḥ
Translation
ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ દેવો કરતા ત્રણ ચરણ (ત્રણ-ચતુર્થાંશ) ઉતરતા ગણાય છે. ગુહ્યકો અને રાક્ષસો ગંધર્વો કરતા ત્રણ ચરણ ઉતરતા છે.
Word by Word
हीनाःdevoid (of), lacking
हीनाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
देवैःthan the gods / in comparison with the gods
देवैः:
अपादान/तुलना-आधार (standard of comparison: 'than the gods')
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग/नपुंसक (agreeing with 'पादैः')
पादैःby (three) quarters/parts
पादैः:
करण (Karaṇa/measure of deficiency)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
गन्धर्व-अप्सरसःGandharvas and Apsarases
गन्धर्व-अप्सरसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)
स्मृताःare said/are considered
स्मृताः:
क्रिया (predicate/passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); कर्मणि प्रयोग (passive sense: 'are said/considered')
गन्धर्वेभ्यःthan/from the Gandharvas
गन्धर्वेभ्यः:
अपादान (Apādāna/standard: 'than/from the Gandharvas')
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग/नपुंसक (agreeing with 'पादैः')
पादैःby (three) quarters/parts
पादैः:
करण (Karaṇa/measure of deficiency)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
हीनाःlacking
हीनाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
गुह्यक-राक्षसाःGuhyakas and Rākṣasas
गुह्यक-राक्षसाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगुह्यक (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)