Shloka 97
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
न जातु कामः कामानमुपभोगेन शाम्यति / हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते
Transliteration
na jātu kāmaḥ kāmānamupabhogena śāmyati / haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivarddhate
Translation
કામવસ્તુઓનો ઉપભોગ કરવાથી કામ કદી શમતો નથી; તે તો અગ્નિમાં ઘી હોમ્યા જેવો વધુ ને વધુ વધે છે।
Word by Word
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; negation particle
जातुever
जातु:
काल-निपात (Temporal particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic/time particle ‘ever/at any time’
कामःdesire
कामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; Nominative singular
कामानाम्of pleasures/desires (objects)
कामानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; Genitive plural
उपभोगेनby enjoyment
उपभोगेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउपभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
शाम्यतिis pacified/ceases
शाम्यति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
हविषाwith oblation (ghee)
हविषा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
कृष्ण-वर्त्मblack-tracked (fire)
कृष्ण-वर्त्म:
उपमान (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + वर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारय ‘black path/track’ (metaphor for fire/smoke-marked path)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (Simile marker/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; simile particle
भूयःmore
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formअव्यय; adverb ‘more, again’
एवindeed
एव:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphasis particle
अभिवर्द्धतेincreases greatly
अभिवर्द्धते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+वृध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद