Shloka 31
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
सूत उवाच दिवोदासस्तु राजर्षिर्नगरीं प्राप्य पार्थिवः / वसते स महातेजाः स्फीतायां वै नराधिपः
Transliteration
sūta uvāca divodāsastu rājarṣirnagarīṃ prāpya pārthivaḥ / vasate sa mahātejāḥ sphītāyāṃ vai narādhipaḥ
Translation
સૂત બોલ્યા—રાજર્ષિ દિવોદાસ તે નગરીને પ્રાપ્ત કરીને મહાતેજસ્વી નરાધિપ તરીકે સમૃદ્ધ નગરમાં નિવાસ કરવા લાગ્યા.
Word by Word
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
divodāsaḥDivodāsa
divodāsaḥ:
Karta (कर्ता) — subject of vasate
TypeNoun
Rootdivodāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (but/indeed)
rāja-ṛṣiḥroyal sage
rāja-ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता) — apposition to divodāsaḥ
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (राजा चासौ ऋषिः)
nagarīmthe city
nagarīm:
Karma (कर्म) — object of prāpya
TypeNoun
Rootnagarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
prāpyahaving reached
prāpya:
Kriya (क्रिया) — prior action
TypeIndeclinable
Rootpra-āp (धातु) → prāpya (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having reached’
pārthivaḥthe king
pārthivaḥ:
Karta (कर्ता) — apposition to divodāsaḥ
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘king’ (earthly ruler)
vasatedwells
vasate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvas (धातु)
Formलट् (Present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता) — resumes subject
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
mahā-tejāḥof great splendor
mahā-tejāḥ:
Karta (कर्ता) — epithet
TypeAdjective
Rootmahā + tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (महत्तेजः यस्य) विशेषण of saḥ/divodāsaḥ
sphītāyāmin the prosperous (city)
sphītāyām:
Adhikarana (अधिकरण) — location
TypeAdjective
Rootsphīta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण of (implicit) nagaryām/puryām
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
nara-adhipaḥlord of men (king)
nara-adhipaḥ:
Karta (कर्ता) — apposition to divodāsaḥ
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)