Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
एतस्मिन्नेव काले तु पुरीं वारामसीं पुरा / शून्यां निवेशयामास क्षेमको नाम राक्षसः
Transliteration
etasminneva kāle tu purīṃ vārāmasīṃ purā / śūnyāṃ niveśayāmāsa kṣemako nāma rākṣasaḥ
Translation
એ જ સમયમાં, પ્રાચીન વારામસી નગરીને ‘ક્ષેમક’ નામના રાક્ષસે ઉજાડી ને શૂન્ય કરી દીધી.
Word by Word
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
एवindeed/just
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
कालेtime/period
काले:
अधिकरण (Time locus)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पक्षान्तरबोधक-अव्यय (concessive/contrast particle)
पुरीम्city
पुरीम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
वारामसीम्Vārāmasī (Vārāṇasī)
वारामसीम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeNoun
Rootवारामसी/वाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुरीम् इति विशेषणम्
पुराformerly
पुरा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/once)
शून्याम्empty/deserted
शून्याम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुरीम् इति विशेषणम्
निवेशयामासmade (it) inhabited/settled
निवेशयामास:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootनि+विश् (धातु) → निवेशयामास (णिच् causative + periphrastic perfect)
Formलिट्-लकार (Periphrastic Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (Causative)
क्षेमकःKṣemaka
क्षेमकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootक्षेमक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बन्ध/विशेषण-निपात (Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामनिर्देशार्थक-अव्यय (indeclinable: ‘by name’)
राक्षसःa demon (Rakshasa)
राक्षसः:
समानााधिकरण (Apposition to क्षेमकः)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन