Shloka 39
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
संवत्सरस्य पर्यन्ते स निश्वासं विमुञ्चति / यदा तदा मही तत्र चलति स्म सकानना
Transliteration
saṃvatsarasya paryante sa niśvāsaṃ vimuñcati / yadā tadā mahī tatra calati sma sakānanā
Translation
વર્ષના અંતે તે શ્વાસ છોડે છે; જ્યારે જ્યારે એવું થાય છે, ત્યારે ત્યારે ત્યાં વનો સહિત ધરતી કંપે છે.
Word by Word
संवत्सरस्यof a year
संवत्सरस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
पर्यन्तेat the end
पर्यन्ते:
अधिकरण (time-locative)
TypeNoun
Rootपर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (Locative), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
निश्वासम्breath / exhalation
निश्वासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचन
विमुञ्चतिreleases / emits
विमुञ्चति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि + मुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
यदाwhen
यदा:
काल-सम्बन्ध (time connector)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal conjunction)
तदाthen
तदा:
काल-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (correlative adverb)
महीthe earth
मही:
कर्ता
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
चलतिmoves / shakes
चलति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
स्मindeed / (past narrative marker)
स्म:
निपात (tense/aspect marker)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपातः; भूतार्थे/वृत्तान्तसूचक (past narrative particle)
स-काननाtogether with forests
स-कानना:
विशेषण (of मही)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-पूर्वपद ‘with’) + कानन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः (काननेन सह = with forests); मही इति विशेषणम्