Shloka 5
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
चत्त्वारः प्रकृतौ वर्णाः प्रविचारस्य नुर्विधा / विकल्पमष्टधा चैव देवाः षोडशधा विदुः
Transliteration
cattvāraḥ prakṛtau varṇāḥ pravicārasya nurvidhā / vikalpamaṣṭadhā caiva devāḥ ṣoḍaśadhā viduḥ
Translation
પ્રકૃતિમાં ચાર વર્ણો છે અને વિચાર-વિચારણાનો ભેદ નાનાવિધ છે; વિકલ્પ આઠ પ્રકારનો કહેવાયો છે, અને દેવોએ તેને સોળ પ્રકારનો જાણ્યો છે।
Word by Word
cattvāraḥfour
cattvāraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatvāri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)
prakṛtauin Prakṛti / in nature
prakṛtau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
varṇāḥclasses/types (varṇas)
varṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
pravicārasyaof analysis/inquiry
pravicārasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootpravicāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
nuḥindeed
nuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
Formनिपात (particle), अर्थे—खलु/नूनम् (indeed/now)
vidhāḥkinds
vidhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidhā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘प्रकार’ अर्थे (kinds)
vikalpamalternative/variation
vikalpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvikalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
aṣṭadhāin eight ways
aṣṭadhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootaṣṭadhā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
devāḥthe gods / the learned (as authorities)
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ṣoḍaśadhāin sixteen ways
ṣoḍaśadhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootṣoḍaśadhā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)
viduḥthey know/declare
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन