Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
वापः स्यादवरोहेण नारतो भवति ध्रुवम् / एकान्तरं च ह्येतेवैतमेवस्वरसत्तमः
Transliteration
vāpaḥ syādavaroheṇa nārato bhavati dhruvam / ekāntaraṃ ca hyetevaitamevasvarasattamaḥ
Translation
અવરોહથી ‘વાપ’ થાય છે; ‘નારત’ નિશ્ચયે ધ્રુવ બને છે. એમનો એકાંતર ક્રમ—એ જ સ્વરોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
Word by Word
वापः(the) vāpa (term/name)
वापः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
स्यात्would be / should be
स्यात्:
Kriya (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
अवरोहेणby descent / by lowering
अवरोहेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअवरोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (particle of negation)
अरातःfrom an enemy / hostile
अरातः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootअरात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
भवतिbecomes / is
भवति:
Kriya (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
ध्रुवम्certainly / surely
ध्रुवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative) used adverbially, एकवचन (Singular)
एकान्तरम्an interval of one (unit) / single alternation
एकान्तरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएक + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
इवlike / as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा (particle of comparison)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
एवonly / indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (particle of emphasis/restriction)
स्वर-सत्तमःthe best of notes/sounds
स्वर-सत्तमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्वर + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (best among sounds/notes)