Shloka 15
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
एकोत्तरः स्वरस्तु स्यात्षड्जतः परमः स्वरः / अक्षेपस्कन्दनाकार्यं काकस्योयचपुष्कलम्
Transliteration
ekottaraḥ svarastu syātṣaḍjataḥ paramaḥ svaraḥ / akṣepaskandanākāryaṃ kākasyoyacapuṣkalam
Translation
એક વધારાનો સ્વર માનવો; ષડ્જ જ પરમ સ્વર છે. કાગડાના પ્રચુર કંઠધ્વનિ સમાન ‘આક્ષેપ’ અને ‘સ્કંદન’ રૂપ કાર્ય કરવું.
Word by Word
एकोत्तरःone more; increased by one
एकोत्तरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (adjectival)
स्वरःa note/tone
स्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चयार्थ-भेदक (particle: but/indeed)
स्यात्should be
स्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
षड्जतःfrom the ṣaḍja note
षड्जतः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootषड्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
परमःsupreme/highest
परमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
स्वरःnote/tone
स्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अक्षेप-स्कन्दन-आ-कार्यंthe act/thing to be done of throwing and leaping (technical)
अक्षेप-स्कन्दन-आ-कार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षेप (प्रातिपदिक) + स्कन्दन (प्रातिपदिक) + आ + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः (determinative)
काकस्यof the crow
काकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
उयचपुष्कलम्the abundant ‘uyaca’ (technical term)
उयचपुष्कलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउयच + पुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय (descriptive)