Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 66
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः
Transliteration
bahuśo nikṛtāstena gatvā rājñe vyajijñāpan / rājā ca tadupaśrutya tamāhūya prayatnataḥ
Translation
તેનાથી અનેકવાર અપમાનિત થઈને તેઓ રાજા પાસે ગયા અને રજૂઆત કરી. રાજાએ તે સાંભળીને તેને પ્રયત્નપૂર્વક બોલાવ્યો.
Word by Word
बहुशःmany times
बहुशः:
क्रियाविशेषण (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formअव्यय, आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण
निकृताः(they) deceived/cheated
निकृताः:
कर्तृ (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootनि-कृ (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘deceived/cheated’
तेनby him
तेन:
करण/कर्तृ (Agent/Instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया एकवचन; Instrumental singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having gone’
राज्ञेto the king
राज्ञे:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन; Dative singular
व्यजिज्ञापन्informed/reported
व्यजिज्ञापन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु) (causative: ज्ञापयति)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative stem (ज्ञाप्) with वि-; 3rd pl imperfect
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; Nominative singular
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
तत्that (report)
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular (object of hearing)
उपश्रुत्यhaving heard
उपश्रुत्य:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootउप-श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having heard’
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
आहूयhaving summoned
आहूय:
पूर्वकालिक क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootआ-ह्वा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having summoned’
प्रयत्नतःcarefully/earnestly
प्रयत्नतः:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘with effort/carefully’