Shloka 2
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् / वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः
Transliteration
sarvasaṃpadgaṇopetaḥ sarvadharmārthatattvavit / vayasaiva sa bālo 'bhūtkarmaṇā vṛddhasaṃmataḥ
Translation
તે સર્વ સંપત્તિઓથી યુક્ત હતો અને ધર્મ તથા અર્થના તત્ત્વને જાણતો હતો. વયથી તો તે બાળક હતો, પરંતુ કર્મથી વૃદ્ધો સમાન માન્ય હતો।
Word by Word
sarva-saṃpat-gaṇa-upetaḥendowed with all collections of prosperity
sarva-saṃpat-gaṇa-upetaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva-saṃpat-gaṇa-upeta (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त (PPP) ‘उपेत’ = endowed; बहुपद-समास (all + wealth + multitude)
sarva-dharma-artha-tattva-vitknower of the truths of all dharma and artha
sarva-dharma-artha-tattva-vit:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva-dharma-artha-tattva-vit (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वित्’ (knower) as noun-adjective; विशेषणम्
vayasāby age
vayasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvayas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भावे
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bālaḥa boy
bālaḥ:
Karta (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootbāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
abhūtwas/became
abhūt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
karmaṇāby deeds
karmaṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु
vṛddha-saṃmataḥapproved by the elders
vṛddha-saṃmataḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛddha-saṃmata (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त (PPP) ‘संमत’ = approved/esteemed; विशेषणम् (of saḥ)