Shloka 12
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
संकेत गामिनः कांश्चित्कृत्वा राज्ये न्यवर्त्तत / एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः
Transliteration
saṃketa gāminaḥ kāṃścitkṛtvā rājye nyavarttata / evaṃ sa visarandikṣu dakṣiṇābhimukho nṛpaḥ
Translation
કેટલાંકને સંકેતગામી (દૂત/ગુપ્તચર) બનાવી તે રાજ્યમાં પાછો ફર્યો; આમ દિશાઓમાં વિહરતો રાજા દક્ષિણાભિમુખ થયો।
Word by Word
saṃketa-gāminaḥthose who go by signal; agents acting on a sign
saṃketa-gāminaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃketa (प्रातिपदिक) + gāmin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: saṃketaṃ gacchanti iti
kān-citsome (persons)
kān-cit:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); indefinite (चित्)
kṛtvāhaving made/appointed
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), prior action (पूर्वक्रिया)
rājyein the kingdom
rājye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
nyavarttatareturned
nyavarttata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni√vṛt (वृत् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAdverb (प्रकारवाचक अव्यय)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
visaranmoving about, roaming
visaran:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi√sṛ (सृ धातु)
FormPresent active participle (शतृ/वर्तमानकृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); agrees with saḥ/nṛpaḥ
dikṣuin the directions
dikṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन)
dakṣiṇābhimukhaḥfacing south
dakṣiṇābhimukhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + abhimukha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: dakṣiṇāṃ prati abhimukhaḥ
nṛpaḥthe king
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)