Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 83
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
और्वस्तदखिलं श्रुत्वा स्वयमेव महामुनिः / निर्गत्य चाश्रमात्तां च वारयन्निदमब्रवीत्
Transliteration
aurvastadakhilaṃ śrutvā svayameva mahāmuniḥ / nirgatya cāśramāttāṃ ca vārayannidamabravīt
Translation
ઔર્વ મહામુનિએ આ બધું સાંભળી પોતે જ આશ્રમમાંથી બહાર નીકળી તેને અટકાવતા આ વચન કહ્યું।
Word by Word
और्वःAurva (sage)
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
अखिलम्entire/all
अखिलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta-nirdeshaka (कर्तृनिर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मकर्तृवाचक (emphatic/reflexive adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Apposition/Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्गत्यhaving gone out
निर्गत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + √गम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आश्रमात्from the hermitage
आश्रमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वारयन्restraining/preventing
वारयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√वृ (धातु; वारयति-प्रयोग) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद