Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 5
Bhārgava-Stuti and Kṛṣṇa’s Vara
Devotional Hymn and Boon to the Bhargava
Devanagari script
दनुजकुलविनाशीलेखपाताविनाशी प्रथमकुलविकाशी सर्वविद्याप्रकाशी / प्रसभरचितकाशी भक्तदत्ताखिलाशीरवतु विजितपाशी मांसदा षण्मुखाशी
Transliteration
danujakulavināśīlekhapātāvināśī prathamakulavikāśī sarvavidyāprakāśī / prasabharacitakāśī bhaktadattākhilāśīravatu vijitapāśī māṃsadā ṣaṇmukhāśī
Translation
દનુજકુલનો નાશ કરનારી, વિનાશનો લેખ મિટાવનારી; પ્રથમકુલને વિકસાવનારી, સર્વ વિદ્યાનો પ્રકાશ કરનારી. પ્રચંડ વેગે કાશી રચનારી, ભક્તોને સર્વ આશીર્વાદ આપનારી—પાશોને જીતનારી, ષણ્મુખી, માંસદા (દેવી) મારી રક્ષા કરે.
Word by Word
दनुज-कुल-विनाशीdestroyer of the Danujas’ clan
दनुज-कुल-विनाशी:
Karta (कर्ता/Agent as protector)
TypeAdjective
Rootदनुज (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + विनाशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः ‘destroyer of the Danuja clan’
लेख-पात-अविनाशीindestructible against blows/cuts
लेख-पात-अविनाशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलेख (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक) + अविनाशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘indestructible even when struck/cut (as by a mark)’ (epithet)
प्रथम-कुल-विकाशीexpander of the primal lineage
प्रथम-कुल-विकाशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + विकाशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘opener/expander of the first lineage’
सर्व-विद्या-प्रकाशीilluminator of all knowledge
सर्व-विद्या-प्रकाशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + प्रकाशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘illuminator of all knowledge’
प्रसभ-रचित-काशीshe who fashioned Kāśī swiftly/forcibly
प्रसभ-रचित-काशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसभ (अव्यय/प्रातिपदिक) + रचित (कृदन्त, √रच्) + काशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘(she) whose Kāśī was forcefully/quickly fashioned’ (epithet)
भक्त-दत्त-अखिल-आशीःall blessings bestowed on devotees
भक्त-दत्त-अखिल-आशीः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक) + दत्त (कृदन्त, √दा) + अखिल (प्रातिपदिक) + आशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः ‘all blessings given to devotees’
अवतुmay protect
अवतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विजित-पाशीconqueror of bonds
विजित-पाशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविजित (कृदन्त, √जि) + पाशिन्/पाश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘she who has conquered bonds/nooses’
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kala (काल/Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक (adverb of time)
षण्मुख-आशीassociated with Ṣaṇmukha (Skanda)
षण्मुख-आशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootषण्मुख (प्रातिपदिक) + आशी/आशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘she who consumes/partakes of Ṣaṇmukha (i.e., connected with Skanda)’ (epithet; text-specific)