Shloka 37
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
शप्तः पुरा सप्तभिस्तु मुनिभिः संक्षयं गतः / जातवेदा दीपितो ऽभूद्येनासौशूर्पकर्मकः
Transliteration
śaptaḥ purā saptabhistu munibhiḥ saṃkṣayaṃ gataḥ / jātavedā dīpito 'bhūdyenāsauśūrpakarmakaḥ
Translation
પૂર્વે સાત મુનિઓના શાપથી તે ક્ષય પામ્યો; જેના દ્વારા જાતવેદા (અગ્નિ) પ્રજ્વલિત થયો, તે ‘શૂર્પકર્મક’ તરીકે સ્મરાય છે।
Word by Word
शप्तःcursed
शप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशप् (धातु) → शप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)
सप्तभिःby seven
सप्तभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; संख्याविशेषण
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle)
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
संक्षयम्destruction/waning
संक्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गतःwent/attained
गतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP; intransitive: gone/attained), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातवेदाJātavedā (Agni)
जातवेदा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—जातं वेदः यस्य (epithet of Agni)
दीपितःkindled
दीपितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) → दीपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'kindled/illuminated'
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
येनby whom/whereby
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative)
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; दूरवाचक-सर्वनाम
शूर्पकर्मकःŚūrpakarmaka (one associated with a winnowing-fan act/implement)
शूर्पकर्मकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूर्प + कर्मक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—शूर्पं कर्म यस्य (one whose act/implement is a winnowing-fan)