Shloka 51
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
प्राणान्नियम्याचमनं च कृत्वा सुचन्द्रमुद्दिश्य च तत्समादधे / अस्त्रं प्रयुक्तं नृपतेर्वधाय रामेण राजन् प्रसभं तदा तत्
Transliteration
prāṇānniyamyācamanaṃ ca kṛtvā sucandramuddiśya ca tatsamādadhe / astraṃ prayuktaṃ nṛpatervadhāya rāmeṇa rājan prasabhaṃ tadā tat
Translation
પ્રાણોને નિયંત્રિત કરી અને આચમન કરીને, સુચન્દ્રને લક્ષ્ય કરી તેણે તે અસ્ત્ર સંધાન કર્યું; હે રાજન, ત્યારે રામે નૃપતિના વધ માટે તે અસ્ત્ર પ્રબળતાથી પ્રયોગ કર્યું.
Word by Word
prāṇānbreaths
prāṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
niyamyahaving restrained
niyamya:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootni-√yam (यम्-धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having restrained’
ācamanaṃsipping (ritual)
ācamanaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootācamana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ-धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), ‘having done’
sucandramSuchandra
sucandram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsucandra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
uddiśyahaving targeted
uddiśya:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootud-√diś (दिश्-धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having aimed at/indicated’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
tatthat (weapon/act)
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
samādadhehe took up/assumed
samādadhe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-√dhā (धा-धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
astramthe weapon
astram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
prayuktamwas discharged/used
prayuktam:
Kriya (क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootpra-√yuj (युज्-धातु)
FormPast passive participle (क्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); agrees with astram
nṛpateḥof the king
nṛpateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
vadhāyafor killing
vadhāya:
Prayojana (प्रयोजन/चतुर्थी)
TypeNoun
Rootvadha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Dative (4th/चतुर्थी), Singular (एकवचन); purpose dative
rāmeṇaby Rāma
rāmeṇa:
Kartr̥-karana (कर्ता-करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
prasabhamforcibly
prasabham:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprasabha (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषण-रूपेण द्वितीया)
tadāthen
tadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
tatthat (weapon)
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); refers to astram/act