Shloka 45
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
त्वमेव माता च पिता त्वमेव जगत्त्रयस्यापि नमो नमस्ते / वसिष्ठ उवाच एवं स्तुता तदा देवी भद्रकाली तरस्विनी
Transliteration
tvameva mātā ca pitā tvameva jagattrayasyāpi namo namaste / vasiṣṭha uvāca evaṃ stutā tadā devī bhadrakālī tarasvinī
Translation
તું જ માતા અને તું જ પિતા; ત્રિલોકની અધિષ્ઠાત્રી તને નમસ્કાર। વસિષ્ઠે કહ્યું—આ રીતે સ્તુતિ થતાં ત્યારે પરાક્રમી દેવી ભદ્રકાળી પ્રગટ થઈ।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (nom. sg.)
एवindeed/alone
एव:
विशेषण-निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
माताmother
माता:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पिताfather
पिता:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
एवindeed/alone
एव:
विशेषण-निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
जगत्-त्रयस्यof the three worlds
जगत्-त्रयस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen. sg.); त्रय-शब्देन समासः (of the three worlds)
अपिalso/even
अपि:
विशेषण-निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन (Address)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक-निपात
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन (Address)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरुक्त-नमस्कार
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी, एकवचन (dat. sg.)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
स्तुताpraised
स्तुता:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootस्तु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इति विशेषण (fem. nom. sg.)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
भद्रकालीBhadrakālī
भद्रकाली:
कर्ता (Appositive subject)
TypeNoun
Rootभद्रकाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इति समानाधिकरण (apposition)
तरस्विनीswift/energetic
तरस्विनी:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)