Shloka 28
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
तदस्त्रं शतसूर्याभं क्षिप्तं रामेण धीमता / हृष्टोत्तीर्य रथात्सद्यः सुचन्द्रः प्रणनाम ह
Transliteration
tadastraṃ śatasūryābhaṃ kṣiptaṃ rāmeṇa dhīmatā / hṛṣṭottīrya rathātsadyaḥ sucandraḥ praṇanāma ha
Translation
ત્યારે ધીમાન રામે સો સૂર્ય સમાન તેજવાળું તે અસ્ત્ર ફેંક્યું. સુચન્દ્ર આનંદિત થઈ તરત રથ પરથી ઉતરી પ્રણામ કરવા લાગ્યો.
Word by Word
तत्that
तत्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally
अस्त्रम्missile/weapon
अस्त्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शत-सूर्य-आभम्having the radiance of a hundred suns
शत-सूर्य-आभम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘शतसूर्याणाम् आभा यस्य’ used as adjective of अस्त्रम्
क्षिप्तम्thrown
क्षिप्तम्:
कर्मणि-क्रिया (Action in passive/कर्मणि)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘thrown’ (passive sense)
रामेणby Rama
रामेण:
कर्ता (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
धीमताby the wise/intelligent (one)
धीमता:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; adjective agreeing with रामेण
हृष्ट-उत्तीर्यhaving joyfully descended
हृष्ट-उत्तीर्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootहृष् (धातु) + उत्-तॄ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/क्तवत्-भाव from हृष्ट ‘delighted’ as adjectival PPP) + ल्यप् (absolutive) from उत्-तॄ ‘having climbed down/descended’; adverbial participial construction
रथात्from the chariot
रथात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
सुचन्द्रःSuchandra
सुचन्द्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; proper noun
प्रणनामbowed down
प्रणनाम:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलिट्/परस्मैपद-परिप्रेक्ष्ये (perfect-like narrative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; finite verb ‘bowed down’
हindeed/just
ह:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)