Shloka 23
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
निशेषयति दात्रेण तथा रामेण तत्कृतम् / लक्षराजन्यसैन्यं तददृष्ट्वा रामेण दारितम्
Transliteration
niśeṣayati dātreṇa tathā rāmeṇa tatkṛtam / lakṣarājanyasainyaṃ tadadṛṣṭvā rāmeṇa dāritam
Translation
રામે દાત્ર (કુહાડા) વડે તેમ જ સર્વને નિઃશેષ કર્યા; અને તેને જોયા વિના જ લાખો રાજન્યસેના રામે ચીરી નાંખી।
Word by Word
niśeṣayatihe annihilates / leaves none
niśeṣayati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-śiṣ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
dātreṇawith a sickle/scythe
dātreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
tathāthus; likewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Kartṛ (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (singular); विशेषण (demonstrative)
kṛtamdone; accomplished
kṛtam:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicative (विधेय)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (done)
lakṣa-rājanya-sainyamthe army of a lakh royal warriors
lakṣa-rājanya-sainyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣa (प्रातिपदिक) + rājanya (प्रातिपदिक) + sainya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुष/समाहारार्थः (army of royal warriors, of a lakh)
tatthat (it)
tat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Acc), एकवचन; सर्वनाम
adṛṣṭvāhaving not seen
adṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having not seen)
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Kartṛ (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन
dāritamtorn; split apart
dāritam:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicative (विधेय)
TypeAdjective
Rootdṛ (धातु) + ita (कृत् प्रत्यय)
Formक्त/इत-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘विदारितम्’ अर्थे (torn asunder)