Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 21
Agastyopadeśa: Viṣṇupada-stava-sādhanā and Paraśurāma’s Darśana of Hari
Devanagari script
तपन्ति तापैर्विविधैः स्वदेहमन्ये तु यज्ञैर्विविधैर्यजन्ति / स्वप्ने ऽपि ते रूपमलौकिकंविभो पश्यन्ति नैवार्थनिबद्धवासनाः
Transliteration
tapanti tāpairvividhaiḥ svadehamanye tu yajñairvividhairyajanti / svapne 'pi te rūpamalaukikaṃvibho paśyanti naivārthanibaddhavāsanāḥ
Translation
કેટલાક લોકો વિવિધ તપોથી પોતાના દેહને તપાવે છે, અને કેટલાક વિવિધ યજ્ઞોથી યજન કરે છે; હે વિભો! જેમની વાસનાઓ અર્થમાં બંધાયેલી નથી, તેઓ સ્વપ્નમાં પણ તારો અલૌકિક રૂપ જુએ છે।
Word by Word
तपन्तिthey perform austerity
तपन्ति:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तापैःby austerities
तापैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; instrument
विविधैःvarious
विविधैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifying तापैः
स्व-देहम्their own body
स्व-देहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of तपन्ति (they torment their own body)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (but/and)
यज्ञैःby sacrifices
यज्ञैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
विविधैःvarious
विविधैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifying यज्ञैः
यजन्तिthey worship/sacrifice
यजन्ति:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√यज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘they’
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अलौकिकम्supernatural
अलौकिकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअलौकिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying रूपम्
विभोO all-pervading Lord
विभो:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; vocative
पश्यन्तिthey see
पश्यन्ति:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle: indeed/only)
अर्थ-निबद्ध-वासनाः(those) whose desires are tied to worldly objects
अर्थ-निबद्ध-वासनाः:
Karta (कर्ता/Subject in apposition)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक) + निबद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √बन्ध्) + वासना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘those whose latent desires are bound to worldly aims/objects’