Shloka 53
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
स पृष्टस्तेन वै रामो घटोद्भवमुवाच ह / भवत्संदर्शनादीश कुशलं मम सर्वतः
Transliteration
sa pṛṣṭastena vai rāmo ghaṭodbhavamuvāca ha / bhavatsaṃdarśanādīśa kuśalaṃ mama sarvataḥ
Translation
તે પૂછતાં રામે ઘટોદ્ભવને કહ્યું—હે ઈશ! આપના દર્શનથી મને સર્વ રીતે કુશળ-ક્ષેમ છે।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
पृष्टः(having been) asked
पृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपृच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been asked’
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental)
वैindeed
वै:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
घटोद्भवम्Ghaṭodbhava (Agastya)
घटोद्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootघट + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘घटात् उद्भवः’ (one born from a pot)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हindeed/then
ह:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (narrative particle)
भवत्-संदर्शनात्from seeing you
भवत्-संदर्शनात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootभवत् + संदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘भवतः संदर्शनम्’
ईशO lord
ईश:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
कुशलम्well-being
कुशलम्:
Visheshya (विशेष्य/विधेय)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate nominative)
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
सर्वतःin every way, entirely
सर्वतः:
Desha/Prakara (देश/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)