Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 5
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
श्रुत्वा तु चरितं तस्य भार्गवस्य महात्मनः / भूयः प्रपच्छ तं कान्तं ज्ञानतत्त्वार्थमादरात्
Transliteration
śrutvā tu caritaṃ tasya bhārgavasya mahātmanaḥ / bhūyaḥ prapaccha taṃ kāntaṃ jñānatattvārthamādarāt
Translation
તે મહાત્મા ભાર్గવનું ચરિત્ર સાંભળીને, તેણીએ આદરપૂર્વક ફરી તે પ્રિયને જ્ઞાન-તત્ત્વના અર્થ વિષે પૂછ્યું.
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrast/emphasis)
चरितम्the story/deeds
चरितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरित (प्रातिपदिक; चर् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
भार्गवस्यof Bhārgava
भार्गवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक: महा + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् आत्मा यस्य)
भूयःagain
भूयः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (again/more)
प्रपच्छasked
प्रपच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + प्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
कान्तम्beloved/pleasing
कान्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of तम्)
ज्ञानतत्त्वार्थम्the meaning of the principle of knowledge
ज्ञानतत्त्वार्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान + तत्त्व + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (ज्ञानस्य तत्त्वस्य अर्थः / ज्ञानतत्त्वस्य अर्थः)
आदरात्out of respect/eagerness
आदरात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/हेतु), एकवचन