Shloka 2
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
त्वयापि हि महाभाग यतः शंससि सत्कथाः / श्रुत्वा मृगमुखात्सर्वं भार्गवस्य विचेष्टितम्
Transliteration
tvayāpi hi mahābhāga yataḥ śaṃsasi satkathāḥ / śrutvā mṛgamukhātsarvaṃ bhārgavasya viceṣṭitam
Translation
હે મહાભાગ! તું સત્કથાઓનું વર્ણન કરે છે, કારણ કે મૃગમુખ પાસેથી ભાર్గવના સર્વ ચરિત્ર અને વિચેષ્ટિત સાંભળ્યાં છે.
Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic/causal particle)
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् भागः यस्य/महाभागः)
यतःsince/because
यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय, सम्बन्धबोधक (causal/relative adverb) = 'because/since'
शंससिyou praise/recite
शंससि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन
सत्कथाःgood stories
सत्कथाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसत्कथा (प्रातिपदिक: सत् + कथा)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन; कर्मधारय-समास (सत् कथा)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), 'having heard'
मृगमुखात्from the deer-faced one / from Mṛgamukha
मृगमुखात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमृगमुख (प्रातिपदिक: मृग + मुख)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मृगस्य मुखम्)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
भार्गवस्यof Bhārgava
भार्गवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
विचेष्टितम्the deeds/acts
विचेष्टितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवि + चेष्ट् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle used as noun), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन