Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 54
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
हत्वा सपुत्रामात्यं च ससुहृद्बलवाहनम् / त्रिः सप्तकृत्वो निर्भूपां करिष्यत्यवनीं प्रिय
Transliteration
hatvā saputrāmātyaṃ ca sasuhṛdbalavāhanam / triḥ saptakṛtvo nirbhūpāṃ kariṣyatyavanīṃ priya
Translation
હે પ્રિય, પુત્રો, મંત્રીઓ, મિત્રો અને સેના સહિત તેનો વધ કરીને, તે પૃથ્વીને એકવીસ વાર રાજાઓ વિનાની કરશે.
Word by Word
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having killed)
स-पुत्र-अमात्यम्the minister along with (his) sons
स-पुत्र-अमात्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ) + पुत्र + अमात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (पुत्रैः सह अमात्यः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
स-सुहृत्-बल-वाहनम्(him) with friends, forces, and vehicles
स-सुहृत्-बल-वाहनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ) + सुहृत् + बल + वाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (सुहृद्भिः बलैः वाहनैश्च सह)
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (अव्यय)
Formसंख्यावाचक अव्यय (adverb of frequency)
सप्तकृत्वःseven times
सप्तकृत्वः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्त + कृत्वस् (अव्यय)
Formसंख्यापूर्वक-अव्यय (frequency adverb); द्विगुसमासः (सप्त कृत्वः)
निर्भूपाम्devoid of kings
निर्भूपाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + भूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (निः-भूपा = without kings)
करिष्यतिwill make
करिष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट् (Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अवनीम्the earth
अवनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअवनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रियO dear one
प्रिय:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन