Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 49
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
तपस्विन्द्विजपुत्र क्ष्मां निर्भूपां कर्त्तुमिच्छसि / त्रिः सप्तकृत्वः कोपेन साहसस्ते महान्बटो
Transliteration
tapasvindvijaputra kṣmāṃ nirbhūpāṃ karttumicchasi / triḥ saptakṛtvaḥ kopena sāhasaste mahānbaṭo
Translation
હે તપસ્વી દ્વિજપુત્ર! શું તું પૃથ્વીને રાજાવિહોણી કરવા ઇચ્છે છે? ક્રોધથી ત્રિઃસપ્તકૃત્વઃ—બટા, તારો સાહસ તો મહાન છે!
Word by Word
तपस्विन्O ascetic
तपस्विन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th case), एकवचन
द्विजपुत्रO son of a brāhmaṇa (twice-born)
द्विजपुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; ‘द्विजस्य पुत्रः’
क्ष्माम्the earth
क्ष्माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्ष्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन
निर्भूपाम्without kings
निर्भूपाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + भूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘भूपैः वर्जिता’/‘भूप-रहिता’ (without kings) विशेषणम् (of क्ष्माम्)
कर्तुम्to make
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त; तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); प्रयोजन/उद्देश्य (purpose)
इच्छसिyou wish
इच्छसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषण
सप्तकृत्वःseven times
सप्तकृत्वः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्त + कृत्वस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; ‘seven times’ क्रियाविशेषण
कोपेनwith anger / out of anger
कोपेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/हेतु (instrument/cause)
साहसःboldness/violence
साहसः:
Viśeṣya-dharma (विशेष्यधर्म/प्रेडिकेट)
TypeNoun
Rootसाहस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन; (predicate noun)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th case), एकवचन (enclitic)
महान्great
महान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘साहसः’ विशेषणम्
बटुO boy (young brahmacārin)
बटु:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन