Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 36
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
इत्येवमुक्तः स भृगुर्महात्मना हरेण विश्वार्त्तिहरेण सादरम् / पुनश्च नत्वा विबुधां पति गुरुं कृपासमुद्रं समुवाच सत्वरम्
Transliteration
ityevamuktaḥ sa bhṛgurmahātmanā hareṇa viśvārttihareṇa sādaram / punaśca natvā vibudhāṃ pati guruṃ kṛpāsamudraṃ samuvāca satvaram
Translation
આ રીતે મહાત્મા હરિ—વિશ્વની આર્તિ હરનાર—એ સાદર કહ્યું ત્યારે ભૃગુએ ફરી દેવાધિપતિ ગુરુ, કૃપાસાગરને નમસ્કાર કરીને તત્કાળ કહ્યું।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Prakara (प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्तःhaving been addressed/spoken to
उक्तः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः ‘(इति) उक्तः’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भृगुःBhṛgu
भृगुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (करण/Instrumental agent)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् आत्मा यस्य); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
हरेणby Hari
हरेण:
Karana (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
विश्वार्त्तिहरेणby the remover of the world’s distress
विश्वार्त्तिहरेण:
Karana (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootविश्व-आर्ति-हर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: विश्वस्य आर्तिः; तां हरति इति); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
सादरम्respectfully
सादरम्:
Prakara (प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस-आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे
पुनःagain
पुनः:
Kala (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Prior action)
TypeIndeclinable
Rootनम् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
विबुधानाम्of the gods/wise beings
विबुधानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
पतिम्lord
पतिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गुरुम्teacher
गुरुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कृपासमुद्रम्ocean of compassion
कृपासमुद्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकृपा-समुद्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (कृपा एव समुद्रः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समुवाचspoke/said
समुवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootसम्-उप-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
सत्वरम्quickly
सत्वरम्:
Prakara (प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस-त्वर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे