Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 30
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
जगत्सृष्टं मया तात संक्लेशेन तदाज्ञया / तन्नाशकारिणी चैव प्रतिज्ञा भवता कृता
Transliteration
jagatsṛṣṭaṃ mayā tāta saṃkleśena tadājñayā / tannāśakāriṇī caiva pratijñā bhavatā kṛtā
Translation
તાત, તેની આજ્ઞાથી મેં કષ્ટ સહન કરીને જગત રચ્યું; અને તું તેના નાશકારક એવી પ્રતિજ્ઞા કરી બેઠો છે।
Word by Word
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here with participle as object: accusative singular
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; agreeing with जगत्
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन; instrumental
तातO dear one/father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संक्लेशेनwith hardship/strain
संक्लेशेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसंक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
तत्-आज्ञयाby his command
तत्-आज्ञया:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘तस्य आज्ञा’; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
तत्-नाश-कारिणीcausing its destruction
तत्-नाश-कारिणी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + नाश (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ‘तस्य नाशं करोति’ (destroying that); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agreeing with प्रतिज्ञा
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
प्रतिज्ञाthe vow
प्रतिज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवताby you (honored)
भवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental (agent with passive)
कृताmade
कृता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; agreeing with प्रतिज्ञा