Shloka 11
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
यस्तु दुष्टैस्तु दण्डाद्यैर्वचसापि च ताडितः / न च क्षोभमवाप्नोति स साधुः परिकीर्त्थते
Transliteration
yastu duṣṭaistu daṇḍādyairvacasāpi ca tāḍitaḥ / na ca kṣobhamavāpnoti sa sādhuḥ parikīrtthate
Translation
દુષ્ટો દંડ વગેરે અને વચનથી પણ તાડે છતાં જે ક્ષોભ પામતો નથી, તે જ ‘સાધુ’ કહેવાય છે.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)
दुष्टैःby the wicked
दुष्टैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formपुनरुक्ति-बल (emphatic particle)
दण्डाद्यैःwith sticks and the like
दण्डाद्यैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदण्डादि (प्रातिपदिक: दण्ड + आदि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (with sticks etc.)
वचसाby words
वचसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (even/also)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
ताडितःhaving been struck/assaulted
ताडितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Root√ताड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
क्षोभम्agitation
क्षोभम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootक्षोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अवाप्नोतिattains/experiences
अवाप्नोति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअव√आप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साधुःa good person
साधुः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate noun)
परिकीर्त्यतेis proclaimed
परिकीर्त्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपरि√कीर्त् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is proclaimed)