Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 24
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
उत्थापितो जगद्धात्रा स्वहस्ताभ्यां भृगूद्वहः / तुष्टाव देवदेवेशं पुरः स्थित्वा कृताजलिः
Transliteration
utthāpito jagaddhātrā svahastābhyāṃ bhṛgūdvahaḥ / tuṣṭāva devadeveśaṃ puraḥ sthitvā kṛtājaliḥ
Translation
જગદ્ધાતાએ તેને પોતાના બંને હાથોથી ઊભો કર્યો; પછી તે ભૃગુવંશ-શ્રેષ્ઠ આગળ ઊભો રહી અંજલિ બાંધી દેવોના દેવેશની સ્તુતિ કરવા લાગ્યો।
Word by Word
उत्थापितःhaving been raised
उत्थापितः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootउत् + स्था (धातु) [णिच् causative: उत्थापयति]
Formकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
जगत्-धात्राby the sustainer of the world
जगत्-धात्रा:
करण (Karana/Instrument) / कर्तृकरण (Agent in passive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + धातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: जगतः धाता
स्व-हस्ताभ्याम्with (his) own two hands
स्व-हस्ताभ्याम्:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual); तत्पुरुष-समास: स्वस्य हस्तौ
भृगु-उद्वहःthe foremost of the Bhṛgus
भृगु-उद्वहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + उद्वह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: भृगूणाम् उद्वहः (श्रेष्ठः)
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
देव-देव-ईशम्the Lord of the gods
देव-देव-ईशम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: देवानां देवः, तस्य ईशः / देवानां ईशः
पुरःin front
पुरः:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय (Adverb/Preverb): अग्रे (in front)
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
TypeIndeclinable
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), अव्यय (Indeclinable)
कृत-अञ्जलिःwith hands joined (in reverence)
कृत-अञ्जलिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (कृ + क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: कृतः अञ्जलिः येन सः