Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
दोधूयमानो विचरच्चमरीचा रुचामरैः / मयूरैरुपनृत्यद्भिर्गायद्भिश्चैव किन्नरैः
Transliteration
dodhūyamāno vicaraccamarīcā rucāmaraiḥ / mayūrairupanṛtyadbhirgāyadbhiścaiva kinnaraiḥ
Translation
ચામરોની તેજસ્વી ઝળહળતી કાંતિથી દીપતો તે વિહરે છે; મોરો નૃત્ય કરે છે અને કિન્નરો ગાન કરે છે.
Word by Word
दोधूयमानःswaying, being shaken
दोधूयमानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Root√धू (धातु) + यमान (शानच्/मान) ; दो- (अभ्यास/द्वित्व)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकाले कृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव): ‘shaking/swaying’
विचरत्moving about, roaming
विचरत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवि-√चर् (धातु) + शतृ (वत्/शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle, परस्मैपद): ‘moving about’
चमरीचाa yak-tail fan (chamara)
चमरीचा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचमरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (चामर-युक्ता/चमरी-रूपा)
रुचाwith radiance, by splendor
रुचा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootरुच्/रुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
मरैःby immortals (gods)
मरैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; (पाठान्तर/अर्थग्रहण: ‘अमरैः’ = देवैः)
मयूरैःby peacocks
मयूरैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
उप-नृत्यद्भिःby those dancing nearby
उप-नृत्यद्भिः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootउप-√नृत् (धातु) + शतृ → नृत्यत्
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle): ‘dancing near/around’
गायद्भिःby those singing
गायद्भिः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Root√गै (धातु) + शतृ → गायत्
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त: ‘singing’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Nipata (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
किन्नरैःby kinnaras (celestial musicians)
किन्नरैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootकिन्नर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन