Shloka 7
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
कञ्चिदर्थमहं तात मातरं त्वां च साम्प्रतम् / विज्ञापयितुमिच्छामि मम तच्छ्रोतुमर्हथः
Transliteration
kañcidarthamahaṃ tāta mātaraṃ tvāṃ ca sāmpratam / vijñāpayitumicchāmi mama tacchrotumarhathaḥ
Translation
હે તાત! હું હાલમાં માતાને અને તમને એક વાત નિવેદિત કરવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને તે સાંભળવા યોગ્ય માનો।
Word by Word
कञ्चित्some
कञ्चित्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootकञ्चित् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-विशेषण (indefinite); द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine) (अर्थम् इति विशेषण)
अर्थम्matter, request
अर्थम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तातO father
तात:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
मातरम्mother
मातरम्:
सम्प्रदान/कर्म (addressee as object of informing)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
त्वाम्you
त्वाम्:
सम्प्रदान/कर्म (addressee as object of informing)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
अधिकरण (Adhikarana/Time)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
विज्ञापयितुम्to inform, to request
विज्ञापयितुम्:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु) → विज्ञापयितुम् (णिच् + तुमुन्)
Formणिच्-प्रेरणार्थ (causative) + तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
इच्छामिI wish
इच्छामि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) (श्रोतुम् इति कर्म)
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
कर्म (object of 'arhathaḥ' as desired action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रोतुम् (तुमुन्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
अर्हथःyou two ought / are worthy
अर्हथः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), द्विवचन (Dual), परस्मैपद