Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
दीक्षितस्य पुरा सत्रे ब्रह्ममः परमात्मनः / तत्रैव दत्तमन्नाग्रं पितॄणामक्षयर्थिनाम् / लोकानां च हितार्थाय ब्रह्मणा परमेष्ठिना
Transliteration
dīkṣitasya purā satre brahmamaḥ paramātmanaḥ / tatraiva dattamannāgraṃ pitṝṇāmakṣayarthinām / lokānāṃ ca hitārthāya brahmaṇā parameṣṭhinā
Translation
પૂર્વે પરમાત્મા બ્રહ્માના સત્રમાં દીક્ષિત થતાં, ત્યાં જ પિતૃઓના અક્ષય ફળ માટે અન્નનો પ્રથમ ભાગ અર્પણ થયો; લોકહિત માટે પરમેષ્ઠી બ્રહ્માએ આ કર્યું।
Word by Word
dīkṣitasyaof the initiated one
dīkṣitasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdīkṣita (प्रातिपदिक; कृदन्त from √dīkṣ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
purāformerly
purā:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
satrein the sacrificial session (satra)
satre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootsatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
brahmamaḥthe Brahma-festival/rite
brahmamaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbrahma-maha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः महः = brahma-maha); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
paramātmanaḥof the Supreme Self
paramātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootparama-ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (परमः आत्मा); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण
evaindeed/just
eva:
Prayojaka-nipāta (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (restrictive particle)
dattamgiven
dattam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicative qualifier)
TypeVerb
Root√dā (धातु) → datta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; passive past participle qualifying annāgram
anna-agramthe first portion of food
anna-agram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootanna + agra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अन्नस्य अग्रं = first portion of food); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
pitṝṇāmfor the ancestors
pitṝṇām:
Sampradāna (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
akṣaya-arthināmseeking the imperishable (benefit)
akṣaya-arthinām:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootakṣaya + arthin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अक्षयम् अर्थयन्ति = seeking imperishability); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; pitṝṇām इत्यस्य विशेषणम्
lokānāmof the worlds/people
lokānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात
hita-arthāyafor the welfare
hita-arthāya:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Roothita + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (हितस्य अर्थः = for welfare); पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karaṇa (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
parameṣṭhināby the Supreme Lord (Parameṣṭhin)
parameṣṭhinā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootparameṣṭhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; brahmaṇā इत्यस्य विशेषणम्