Shloka 21
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
बालिशा बत यूयं वै न प्रजानीथ भूतलम् / अन्तरूर्ध्वमधश्चैव कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजाः
Transliteration
bāliśā bata yūyaṃ vai na prajānītha bhūtalam / antarūrdhvamadhaścaiva kathaṃ srakṣyatha vai prajāḥ
Translation
અરે, તમે તો બાળિશ છો; ભૂતલને તમે જાણતા નથી. અંદર, ઉપર અને નીચે—આ બધું ન જાણીને પ્રજાની સૃષ્ટિ કેવી રીતે કરશો?
Word by Word
बालिशाःfoolish/naive (ones)
बालिशाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootबालिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (addressing ‘यूयम्’)
बतalas/indeed
बत:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootबत (अव्यय)
Formविस्मय/खेदादि सूचक अव्यय (exclamatory particle)
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चय/उपपादक अव्यय
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
प्रजानीथyou know/understand
प्रजानीथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन, परस्मैपद
भूतलम्the earth/ground
भूतलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्तर्within
अन्तर्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक (inside/within)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (upwards)
अधःbelow
अधः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (downwards/below)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (only/just)
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय
स्रक्ष्यथwill you create
स्रक्ष्यथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन, परस्मैपद; छान्दस रूप ‘स्रक्ष्यथ’ (for स्रक्ष्यथ/स्रक्ष्यथ)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चय/उपपादक अव्यय
प्रजाःcreatures/offspring
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन