Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 18
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
शृङ्गैः खुरैर्वा भूमिं यामुल्लिखत्यनिशं वृषः / मधुकुल्याः पितॄंस्तस्य ह्यक्षयाश्च भवन्ति वै
Transliteration
śṛṅgaiḥ khurairvā bhūmiṃ yāmullikhatyaniśaṃ vṛṣaḥ / madhukulyāḥ pitṝṃstasya hyakṣayāśca bhavanti vai
Translation
વૃષભ શિંગો કે ખુરા વડે સતત જે ભૂમિ ખોદે છે, તેના પિતૃઓ માટે ‘મધુકુલ્યા’ નામની અક્ષય તૃપ્તિ થાય છે.
Word by Word
शृङ्गैःwith (its) horns
शृङ्गैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
खुरैःwith (its) hooves
खुरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootखुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
भूमिम्the ground/earth
भूमिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
याम्which (earth)
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धे (relative)
उल्लिखतिscrapes/digs up
उल्लिखति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-लिख् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अनिशम्constantly
अनिशम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनिशम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: continually)
वृषःthe bull
वृषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मधु-कुल्याःstreams of honey
मधु-कुल्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) + कुल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मधोः कुल्याः = streams of honey)
पितॄन्ancestors
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
तस्यof him/of that (donor)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal)
अक्षयाःinexhaustible/imperishable
अक्षयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (पितॄन् प्रति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
वैindeed/truly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)