Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 45
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
व्याकर्षणं सत्त्वनिबर्हणं च कृषिर्वणिज्या पशुपालनं च / शुश्रूषणं चाप्यगुरोररेर्वाप्यकार्यमेतद्धि सदा द्विजानाम्
Transliteration
vyākarṣaṇaṃ sattvanibarhaṇaṃ ca kṛṣirvaṇijyā paśupālanaṃ ca / śuśrūṣaṇaṃ cāpyagurorarervāpyakāryametaddhi sadā dvijānām
Translation
હળ ચલાવવું, પ્રાણિહિંસા, ખેતી, વેપાર અને પશુપાલન; તેમજ ગુરુની સેવા અને શત્રુ માટે પણ અયોગ્ય કાર્ય—આ બધું દ્વિજોને સદા વર્જ્ય છે.
Word by Word
व्याकर्षणम्ploughing/drawing (tilling)
व्याकर्षणम्:
कर्म/उद्देश्य (Object/Item listed)
TypeNoun
Rootवि + आ + कृष् (धातु) → व्याकर्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त (action noun)
सत्त्वनिबर्हणम्expelling living beings
सत्त्वनिबर्हणम्:
कर्म/उद्देश्य (Item listed)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + निबर्हण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सत्त्वानां निबर्हणम्’ (driving out/expelling creatures)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
कृषिःagriculture
कृषिः:
कर्म/उद्देश्य (Item listed)
TypeNoun
Rootकृषि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
वणिज्याtrade/commerce
वणिज्या:
कर्म/उद्देश्य (Item listed)
TypeNoun
Rootवणिज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
पशुपालनम्cattle-rearing
पशुपालनम्:
कर्म/उद्देश्य (Item listed)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक) + पालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘पशूनां पालनम्’
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
शुश्रूषणम्service/attendance
शुश्रूषणम्:
कर्म/उद्देश्य (Item listed)
TypeNoun
Rootशुश्रूष् (धातु) → शुश्रूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त (service)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (also/even)
गुरोःof the teacher
गुरोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन
अरेःof an enemy
अरेः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle
अकार्यम्improper/forbidden
अकार्यम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; negative adjective ‘not to be done’
एतत्this
एतत्:
कर्ता/विशेष्य (Subject/predicate topic)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; demonstrative pronoun
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic/causal particle
सदाalways
सदा:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb of time
द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन