Shloka 68
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
पुंसः सन्निहितायां तु कुरूक्षेत्रे विशेषतः / अर्चयित्वा पितॄंस्तत्र स पुत्रस्त्वनृणो भवेत्
Transliteration
puṃsaḥ sannihitāyāṃ tu kurūkṣetre viśeṣataḥ / arcayitvā pitṝṃstatra sa putrastvanṛṇo bhavet
Translation
કુરુક્ષેત્રમાં વિશેષ રીતે હાજર રહી ત્યાં પિતૃઓનું અર્ચન કરનાર પુત્ર પિતૃઋણથી મુક્ત થાય છે.
Word by Word
पुंसःof a man
पुंसः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular
सन्निहितायाम्when (she/it) is present/nearby
सन्निहितायाम्:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeAdjective
Rootसन्निहित (कृदन्त; √धा (धातु) + नि + सम्, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (contrast/emphasis)
कुरुक्षेत्रेin Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक; कुरु + क्षेत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular; तत्पुरुष-समास
विशेषतःespecially
विशेषतः:
सम्बन्ध (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb
अर्चयित्वाhaving worshipped
अर्चयित्वा:
पूर्वक्रिया (Absolutive; action prior to main verb)
TypeVerb
Rootअर्चयित्वा (कृदन्त; √अर्च् (धातु), त्वा-प्रत्यय/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया ‘having worshipped’
पितॄन्the ancestors (pitṛs)
पितॄन्:
कर्म (कर्म/Karma)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; Accusative plural
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (देश/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण/adverb of place
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता/Kartā)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Pronoun, Nominative singular
पुत्रःa son
पुत्रः:
कर्ता (कर्ता/Kartā)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle
अनृणःfree from debt/obligation
अनृणः:
कर्तृविशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootअनृण (प्रातिपदिक; अ- + ऋण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; विशेषण
भवेत्would become
भवेत्:
क्रिया (मुख्यक्रिया/Main verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; Parasmaipada