Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 35
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
आकाशे गमयेद्वापि अप्सु वा दक्षिणामुखः / पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणा चैव दिग्भेवेत्
Transliteration
ākāśe gamayedvāpi apsu vā dakṣiṇāmukhaḥ / pitṝṇāṃ sthānamākāśaṃ dakṣiṇā caiva digbhevet
Translation
દક્ષિણમુખ થઈ પિંડને આકાશમાં મોકલે અથવા જળમાં અર્પણ કરે. પિતૃઓનું સ્થાન આકાશ છે અને દક્ષિણ દિશા જ તેમની દિશા ગણાય છે.
Word by Word
आकाशेin the sky
आकाशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
गमयेत्should go/should lead
गमयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense possible in context ‘should send/lead’
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic/also (समुच्चय/अवधारण)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; irregular stem ‘ap-’
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
दक्षिणामुखःsouth-facing
दक्षिणामुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having face to the south’ (दक्षिणां मुखं यस्य)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
स्थानम्place/abode
स्थानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आकाशम्the sky
आकाशम्:
Visheshya-Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here predicate nominative with ‘स्थानम्’
दक्षिणाthe south
दक्षिणा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘southern (direction)’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
दिक्direction
दिक्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवेत्should be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद