Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 1
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे समिद्वर्णन नामैकादशो ऽध्यायः // ११// सूत उवाच देवाश्चपितरश्चैव अन्योन्यं नियताः स्मृताः / आथर्वणस्त्वेष विधिरित्युवाच बृहस्पतिः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīye upoddhātapāde śrāddhakalpe samidvarṇana nāmaikādaśo 'dhyāyaḥ // 11// sūta uvāca devāścapitaraścaiva anyonyaṃ niyatāḥ smṛtāḥ / ātharvaṇastveṣa vidhirityuvāca bṛhaspatiḥ
Translation
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં, વાયુપ્રોક્ત મધ્યભાગના તૃતીય ઉપોદ્ઘાતપાદના શ્રાદ્ધકલ્પમાં ‘સમિદ્વર્ણન’ નામે અગિયારમો અધ્યાય. સૂત બોલ્યા—દેવો અને પિતરો પરસ્પર એકબીજાથી નિયત ગણાયા છે; બૃહસ્પતિએ કહ્યું—આ વિધિ આથર્વણી છે.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formसमाप्त्यर्थक/उद्धरणार्थक-अव्यय (thus; end-marker)
श्रीब्रह्माण्डेin the Śrī Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootश्रीब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); कर्मधारयः: श्री + ब्रह्माण्ड (the venerable Brahmāṇḍa)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); कर्मधारयः: महत् + पुराण
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootवायु + प्रोक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: वायोः प्रोक्त (spoken by Vāyu)
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootमध्यभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: मध्यस्य भागः
तृतीयेin the third
तृतीये:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
उपोद्धातपादेin the upoddhāta-pāda
उपोद्धातपादे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootउपोद्धातपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: उपोद्धातस्य पादः (introductory section)
श्राद्धकल्पेin the Śrāddha-kalpa section
श्राद्धकल्पे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootश्राद्धकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: श्राद्धस्य कल्पः (procedure of śrāddha)
समिद्वर्णनdescription of samid (fuel-sticks)
समिद्वर्णन:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसमित् + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: समिधां वर्णनम् (description of fuel-sticks)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामनिर्देशक-अव्यय (indeclinable indicating 'named')
एकादशःeleventh
एकादशः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएकादश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पितरःancestors (Pitṛs)
पितरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्योन्यम्mutually
अन्योन्यम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् (adverbial accusative: 'mutually')
नियताःare regulated/ordained
नियताः:
Vidhaya (विधेय/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनियत (कृदन्त; √यम् धातु, नि-√यम्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
स्मृताःare remembered/declared
स्मृताः:
Vidhaya (विधेय/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
आथर्वणःAtharvan-related
आथर्वणः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआथर्वण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: 'but/indeed')
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
विधिःrule/procedure
विधिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय (quotative)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)