Adhyaya 10

Verse 1

एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे पितृकल्पो नाम नवमो ऽध्यायः // ९// बृहस्पतिरुवाच सप्तैते जयतां श्रेष्ठाः स्वर्गे पितृगणाः स्मृताः / चत्वारो मुर्त्तिमन्तश्च त्रयस्तेषाममूर्त्तयः

આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણના વાયુપ્રોક્ત મધ્યભાગના તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદમાં ‘પિતૃકલ્પ’ નામનો નવમો અધ્યાય. બૃહસ્પતિ બોલ્યા—સ્વર્ગમાં આ સાત પિતૃગણ વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે; તેમાં ચાર મૂર્તિમાન અને ત્રણ અમૂર્ત છે.

Verse 2

तेषां लोकान्विसर्गं च कीर्त्तयिष्ये निबोधत / यावै दुहितरस्तेषां दौहित्राश्चेव ये स्मृताः

તેમના લોકોના વિસર્ગ અને સૃષ્ટિ-વિસ્તારનું હું કીર્તન કરીશ—સાંભળો. તેમની જેટલી પુત્રીઓ અને સ્મૃત થયેલા તેમના દૌહિત્રો પણ.

Verse 3

लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः

‘સંતાનક’ નામના તે લોક છે, જ્યાં તેજસ્વી, અમૂર્ત પિતૃગણ નિવાસ કરે છે; તેઓ પ્રજાપતિના પુત્રો છે.

Verse 4

विराजस्य द्विजश्रेष्ठा वैराजा इति विश्रुताः / एते वै पितरस्तात योगानां योगवर्धनाः

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! વિરાજપુત્રો ‘વૈરાજ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. હે તાત! એ જ પિતૃગણ છે, યોગોની વૃદ્ધિ કરનારાં.

Verse 5

अप्याययन्ति ये नित्यं योगायोगबलेन तु / श्राद्धैराप्यायितास्ते वै सोममाप्याययन्ति च

યોગ-અયોગના બળથી જે નિત્ય પોષણ કરે છે; તેઓ શ્રાદ્ધથી તૃપ્ત થઈ સોમને પણ તૃપ્ત કરે છે.

Verse 6

आप्यायितस्ततः सोमो लोकानाप्याययत्युत / एतेषां मानसी कन्या मेना नाम महागिरेः

પછી તૃપ્ત થયેલો સોમ પણ લોકોને તૃપ્ત કરે છે. તેમની માનસી કન્યા ‘મેના’ નામે મહાગિરિની પુત્રી છે.

Verse 7

पत्नी हिमवतः पुत्रो यस्या मैनाक उच्यते / पर्वतप्रवरः सो ऽथ क्रैञ्चश्चास्य गिरेः सुतः

હિમવતની પત્નીનો જે પુત્ર ‘મૈનાક’ કહેવાય છે, તે પર્વતશ્રેષ્ઠ હતો; તે જ ગિરિરાજનો પુત્ર ક્રૈંચ પણ હતો.

Verse 8

तिस्रः कन्यास्तु मेनायां जनयामास शैलाराट् / अपर्णामेकपर्णां च तृतीयामेकपाटलाम्

મેના પાસે શૈલરાજે ત્રણ કન્યાઓ જનમાવीं—અપર્ણા, એકપર્ણા અને ત્રીજી એકપાટલા.

Verse 9

न्यग्रोधमे कपर्णा तु पाठलं त्वेकपाटला / आशिते द्वे अपर्णा तु ह्यनिकेता तपो ऽचरत्

એકપર્ણાએ ન્યગ્રોધને આહાર કર્યો, એકપાટલાએ પાટલપુષ્પને; પરંતુ અપર્ણાએ બંને ત્યજી, નિરાશ્રય રહી તપ આચર્યું.

Verse 10

शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः / आहारमेकपर्णेन ह्येकपर्णा समाचरत्

એકપર્ણાએ દેવો-દાનવો માટે પણ દુષ્કર એવા એક લાખ વર્ષ તપ કર્યું અને માત્ર એક પર્ણથી જ આહાર કર્યો.

Verse 11

पाटलेनैव चैकेन व्यदधादेकपाटला / पूर्णे वर्षसहस्रे द्वे चाहारं वै प्रजक्रतुः

એકપાટલાએ માત્ર એક પાટલપુષ્પથી જ આહાર કર્યો; અને બે હજાર વર્ષ પૂર્ણ થતાં, તે બંનેએ આહાર પણ ત્યજી દીધો.

Verse 12

एका तत्र निराहारा तां माता प्रत्यभाषत / निषेधयन्ती सोमेति मातृस्रेहेन दुःखिता

ત્યાં એક કન્યા નિરાહાર હતી; ત્યારે માતાએ તેને બોલાવી કહ્યું—માતૃસ્નેહથી દુઃખિત થઈ અટકાવતાં, “સોમે!”।

Verse 13

सा तथोक्ता तदापर्णा देवी दुश्चरचारिणी / उमेति हि महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता

એ રીતે કહ્યા પછી તે દેવી, દુષ્કર તપ કરનારી, ત્યારે ‘અપર્ણા’ કહેવાઈ; અને એ મહાભાગા ત્રણ લોકમાં ‘ઉમા’ નામે પણ વિખ્યાત થઈ.

Verse 14

तथैव नाम्ना तेनासौ निरुक्तोक्तेन कर्मणा / एतत्तु त्रिकुमारीकं जगत्स्थावरजङ्ग मम्

નિરુક્તમાં કહેલા તે કર્મના કારણે જ તેણીને એ જ નામ મળ્યું. આ ‘ત્રિકુમારી’ પ્રસંગ સ્થાવર-જંગમ સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 15

एतासां तपसा सृष्टं यावद्भूमिर्द्धरिष्यति / तपःशरीरास्ताः सर्वास्थिस्रो योगबलान्विताः

આ કન્યાઓના તપથી જે સર્જાયું છે, પૃથ્વી જેટલો સમય ધારણ કરશે તેટલો સમય તે ટકશે. તેઓ સર્વે તપઃશરીરા, અસ્થિમાત્ર અવશેષ, અને યોગબળથી યુક્ત હતાં.

Verse 16

सर्वास्ताः सुमहाभागाः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः / सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वाश्चैवोर्ध्वरेतसः

તેઓ સર્વે અતિ મહાભાગા હતા, સર્વેનું યૌવન સ્થિર હતું; તેઓ સર્વે બ્રહ્મવાદિનીઓ હતા, અને સર્વે ઊર્ધ્વરેતસ્ (સંયમી) હતા.

Verse 17

उमा तासां वरिष्ठा च श्रेष्ठा च वरवर्णिनी / महायोगबलोपेता महादेवमुपस्थिता

તેમામાં ઉમા સર્વોત્તમ અને શ્રેષ્ઠ, સુંદર વર્ણવાળી હતી; મહાયોગબળથી યુક્ત થઈ મહાદેવની ઉપાસનામાં હાજર રહી.

Verse 18

दत्तकश्चोशान्स्तस्याः पुत्रो वै भृगुनन्दनः / असितस्यैकपर्णा तु पत्नी साध्वी पतिव्रता

તેણો પુત્ર ભૃગુનંદન ઉશાન (શુક્ર) ‘દત્તક’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો; અને અસિતની પત્ની એકપર્ણા સાધ્વી તથા પતિવ્રતા હતી.

Verse 19

दत्ता हिमवता तस्मै योगाचार्याय धीमते / देवलं सुषुवे सा तु ब्रह्मिष्ठं ज्ञानसंयुता

હિમવાને તેણીને તે ધીમાન યોગાચાર્યને અર્પણ કરી; અને જ્ઞાનયુક્ત તેણીએ બ્રહ્મનિષ્ઠ દેવલને જન્મ આપ્યો.

Verse 20

या वै तासां कुमारीणां तृतीया चैकपाटला / पुत्रं शतशलाकस्य जैगीषव्यमुपस्थिता

એ કન્યાઓમાં ત્રીજી એકપાટલા હતી; તે શતશલાકના પુત્ર જૈગીષવ્યની સન્નિધિમાં સેવા માટે હાજર રહી.

Verse 21

तस्यापि शङ्खलिशितौ स्मृतौ पुत्रावयोनिजौ / इत्येता वै महाभागाः कन्या हिमवतः शुभाः

તેના પણ શંખલિ અને શિત—એ બે અયોનિજ પુત્રો તરીકે સ્મૃત છે; આ રીતે હિમવાનની આ શુભ અને મહાભાગ્ય કન્યાઓ હતી.

Verse 22

रुद्राणी सा तु प्रवरा स्वैर्गुणैरतिरिच्यते / अन्योन्यप्रीतमनसोरुमाशङ्करयोरथ

રુદ્રાણી તે પરમ શ્રેષ્ઠ હતી; પોતાના ગુણોથી તે વધુ જ ઉત્તમ ગણાતી. ત્યારે ઉમા અને શંકરના મન પરસ્પર પ્રીતિથી ભરપૂર હતાં.

Verse 23

श्लेषं संसक्तयोर्ज्ञात्वा शङ्कितः किल वृत्रहा / ताभ्यां मैथुनशक्ताभ्यामपत्योद्भवभीरुणा

બન્નેના ગાઢ આલિંગનને જાણી વૃત્હા (ઇન્દ્ર) ખરેખર શંકિત થયો; કારણ કે તેઓ બંને સંયોગશક્તિથી યુક્ત હતા અને સંતાન-ઉદ્ભવના ભયથી તે કંપતો હતો.

Verse 24

तयोः सकाशमिन्द्रेण प्रेषितो हव्यवाहनः / अनायो रतिविघ्नं च त्वमाचर हुताशन

ઇન્દ્રે મોકલેલો હવ્યવાહન (અગ્નિ) તેમના પાસે ગયો. (ઇન્દ્ર બોલ્યો:) હે હુતાશન! વિલંબ વિના તેમની રતિમાં વિઘ્ન આચર.

Verse 25

सर्वत्र गत एव त्वं न दोषो विद्यते तव / इत्येवमुक्ते तु तदा वह्निना च तथा कृतम्

તું સર્વત્ર ગમન કરનાર છે; તારો કોઈ દોષ નથી. એમ કહેવાતાં ત્યારે વહ્નિ (અગ્નિ) એ તેમ જ કર્યું.

Verse 26

उमां देवः समुत्सृज्य शुक्रं भूमौ व्यसर्जयत् / ततो रुषितया सद्यः शप्तो ऽग्निरुमया तया

દેવ (શંકર) એ ઉમાને દૂર કરીને પોતાનું શુક્ર ભૂમિ પર છોડ્યું. ત્યારબાદ ક્રોધિત ઉમાએ તરત જ અગ્નિને શાપ આપ્યો.

Verse 27

इदं चोक्तवती वह्निं रोषगद्गदया गिरा / यस्मान्नाववितृप्ताभ्यां रतिविघ्नं हुताशन

ત્યારે તેણીએ ક્રોધથી ગદગદ વાણીમાં અગ્નિને કહ્યું— “હે હુતાશન! અમે તૃપ્ત ન થયા ત્યાં સુધી તું રતિમાં વિઘ્ન લાવ્યો.”

Verse 28

कृतवानस्य कर्त्तव्यं तस्मात्त्वमसि दुर्मतिः / यदेवं विगतं गर्भं रौद्रं शुक्रं महाप्रभम्

તમે જે કરવું જોઈએ તે કર્યું; તેથી તમે દુર્મતિ છો— એવો રૌદ્ર, મહાપ્રભ, તેજસ્વી શુક્ર ગર્ભમાંથી ખસી ગયો છે.

Verse 29

गर्भे त्वं धारयस्वैवमेषा ते दण्डधारणा / स शापदोषाद्रुद्राण्या अन्तर्गर्भो हुताशनः

હવે તું આને ગર્ભમાં જ ધારણ કર— આ જ તારા માટે દંડધારણા છે. રુદ્રાણીના શાપદોષથી હુતાશન અંતર્ગર્ભ થયો.

Verse 30

बहून्वर्षगणान्गर्भं धारयामास वै द्विज / स गङ्गामभिगम्याह श्रूयतां सरिदुत्तमे

હે દ્વિજ! તેણે અનેક વર્ષો સુધી તે ગર્ભ ધારણ કર્યો. પછી ગંગાને નજીક જઈ કહ્યું— “હે સરિતોમાં શ્રેષ્ઠે, સાંભળો.”

Verse 31

सुमहान्परिखेदो मे जायते गर्भधारणात् / मद्धितार्थ मथो गर्भमिमं धारय निम्नगे

ગર્ભ ધારણ કરવાથી મને અત્યંત કષ્ટ થાય છે. મારા હિત માટે, હે નિમ્નગે, તું આ ગર્ભ ધારણ કર.

Verse 32

मत्प्रसादाच्च तनयो वरदस्ते भविष्यति / तथेत्युक्त्वा तदा सा तु संप्रत्दृष्टा महानदी

મારા પ્રસાદથી તને વર આપનાર પુત્ર થશે. ‘તથાસ્તુ’ કહી તેણે સંમતિ આપી; ત્યારે મહાનદી (ગંગા) પ્રત્યક્ષ દેખાઈ.

Verse 33

तं गर्भं धारयामास दह्यमानेन चेतसा / सापि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी

દહ્યમાન ચિત્તથી તેણે તે ગર્ભ ધારણ કર્યો; અને મહાનદી પણ ભારે કષ્ટથી પીડાઈને વ્યથિત થઈ.

Verse 34

प्रकृष्टं व्यसृजद्गर्भं दीप्यमान मिवानलम् / रुद्राग्निगङ्गातनयस्तत्र जातो ऽरुणप्रभः

તેણે ઉત્તમ ગર્ભને બહાર છોડ્યો, જે અગ્નિની જેમ પ્રજ્વલિત હતો. ત્યાં રુદ્ર-અગ્નિ-ગંગાનો પુત્ર અરુણપ્રભ જન્મ્યો.

Verse 35

आदित्यशतसंकाशो महातेजाः प्रतापवान् / तस्मिञ्जाते महाभागे कुमारे जाह्नवीसुते

તે સો સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, મહાતેજ અને પ્રતિાપવાન હતો. જાહ્નવી (ગંગા)નો તે મહાભાગ્યશાળી કુમાર જન્મ્યો ત્યારે,

Verse 36

विमानयानैराकाशं पतत्र्रिभिरिवावृतम् / देवदुन्दुभयो नेदुराकाशे मधुरस्वनाः

વિમાનયાનો વડે આકાશ જાણે પક્ષીઓથી ઢંકાઈ ગયું. આકાશમાં દેવદુન્દુભિઓ મધુર સ્વરે ગુંજ્યાં.

Verse 37

मुमुचुः पुष्पवर्षं च खेचराः सिद्धचारणाः / जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च सर्वशस्तत्र तत्र ह

ખેચર સિદ્ધ-ચારણોએ પુષ્પવર્ષા વરસાવી. અને ગંધર્વમુખ્યો ત્યાં ત્યાં સર્વત્ર ગાન કરવા લાગ્યા.

Verse 38

यक्षा विद्याधराः सिद्धाः किन्नराश्चैव सर्वशः / महानागसहस्राणि प्रवराश्च पतत्र्रिणः

યક્ષો, વિદ્યાધરો, સિદ્ધો અને કિન્નરો સર્વ દિશાઓથી એકત્ર થયા. તેમજ હજારો મહાનાગો અને શ્રેષ્ઠ પંખીઓ પણ આવ્યા.

Verse 39

उपतस्थुर्महाभागमाग्नेयं शङ्करात्मजम् / प्रभावेण हतास्तेन दैत्यवानरराक्षसाः

તેઓ મહાભાગ અગ્નિજ, શંકરપુત્રની સેવા માટે ઉપસ્થિત થયા. તેના પ્રભાવથી દૈત્ય, વાનર અને રાક્ષસો નાશ પામ્યા હતા.

Verse 40

स हि सप्तर्षिभार्याभिरारादेवाग्निसंभवः / अभिषेकप्रयाताभिर्दृष्टो वर्ज्य त्वरुन्धतीम्

અગ્નિસંભવ તે દેવને સપ્તર્ષિઓની પત્નીઓએ અભિષેક માટે જતા દૂરથી જ દર્શન કર્યું—અરુંધતીને છોડીને.

Verse 41

ताभिः स बालार्कनिभो रौद्रः परिवृतः प्रभुः / स्निह्यमानाभिरत्यर्थं स्वकभिरिव मातृभिः

તેમની વચ્ચે તે પ્રભુ બાલસૂર્ય સમ તેજસ્વી અને રૌદ્રરૂપે પરિભ્રમિત હતો. તેઓ તેને અત્યંત સ્નેહ કરતા, જાણે પોતાની જ માતાઓ હોય.

Verse 42

युगपत्सर्वदेवीभिर्दिधित्सुर्जाह्नवीं सुतः / षण्मुखान्यसृजच्छ्रीमांस्तेनायं षण्मुखः स्मृतः

જાહ્નવીપુત્ર શ્રીમાન્ દેવ સર્વ દેવીઓ દ્વારા એકસાથે ધારણ થવાની ઇચ્છાથી છ મુખોની સૃષ્ટિ કરી; તેથી તે ‘ષણ્મુખ’ તરીકે સ્મરાય છે.

Verse 43

तेन जातेन महाता देवानामसहिष्णवः / स्कन्दिता दानवगणास्तस्मात्स्कन्दः प्रतापवान्

તે મહાનના જન્મથી દેવોને સહન ન કરી શકતા દાનવગણો હચમચી ગયા; તેથી તે પરાક્રમી ‘સ્કન્દ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.

Verse 44

कृत्तिकाभिस्तु यस्मात्स वर्द्धितो हि पुरातनः / कार्त्तिकेय इति ख्यातस्तस्मादसुरसूदनः

કારણ કે તે પ્રાચીન દેવ કૃત્તિકાઓ દ્વારા પોષિત અને વધારવામાં આવ્યો, તેથી તે ‘કાર્ત્તિકેય’ તરીકે ખ્યાત થયો—અસુરસૂદન.

Verse 45

जृंभतस्तस्य दैत्यारेर्ज्वाला मालाकुला तदा / मुखाद्विनिर्गता तस्य स्वशक्तिरपराजिता

તે દૈત્યશત્રુ જાંભાઈ લેતાં જ જ્વાળાઓની માળા છલકાઈ; તેના મુખમાંથી તેની પોતાની અપરાજિત શક્તિ પ્રગટ થઈ.

Verse 46

क्रीडार्थं चैव स्कन्दस्य विष्णुना प्रभविष्णुना / गरुडादतिसृष्टौ हि पक्षिणौ द्वौ प्रभद्रकौ

સ્કન્દની ક્રીડાર્થે પ્રભુ વિષ્ણુએ ગરુડથી પણ ઉત્તમ એવા ‘પ્રભદ્રક’ નામના બે પક્ષીઓ સર્જ્યા.

Verse 47

मयूरः कुक्कुटश्चैव पताका चैव वायुना / यस्य दत्ता सरस्वत्या महावीणा महास्वना

મયૂર, કુક્કુટ અને વાયુએ આપેલી ધ્વજા; તથા સરસ્વતીએ આપેલી મહાનાદિની મહાવીણા—જેના પાસે છે।

Verse 48

अजः स्वयंभुवा दत्तो मेषो दत्तश्च शंभुना / मायाविहरणे विप्र गिरौ क्रैञ्चे निपातिते

સ્વયંભૂએ અજ આપ્યો અને શંભુએ મેષ આપ્યો; હે વિપ્ર, માયાવિહારમાં ક્રૈંચ પર્વતે (તે) પાતિત થયો।

Verse 49

तारके चासुरवरे समुदीर्णे निपातिते / सेंद्रोपेन्द्रैर्महाभागैर्देवैरग्निसुतः प्रभुः

અસુરવર તારક ઉદ્ભવ્યો ત્યારે, તે નિપાતિત થયો; ત્યારે ઇન્દ્ર-ઉપેન્દ્ર સહિત મહાભાગ દેવોએ અગ્નિસુત પ્રભુને (પ્રતિષ્ઠિત કર્યો)।

Verse 50

सेनापत्येन दैत्यारिरभिषिक्तः प्रतापवान् / देवसेनापतिस्त्वेष पठ्यते सुरनायकः

દૈત્યશત્રુ પ્રતિાપવાન (સ્કંદ) ને સેનાપતિ તરીકે અભિષિક્ત કરવામાં આવ્યો; એ જ દેવસેનાપતિ, સુરોનો નાયક તરીકે પાઠિત છે।

Verse 51

देवारिस्कन्दनः स्कन्दः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः / प्रमथैर्विधैर्देवस्तथा भूतगणैरपि

દેવશત્રુઓનો સંહારક સ્કંદ, સર્વલોકેશ્વર પ્રભુ છે; વિવિધ પ્રમથો તથા ભૂતગણો દ્વારા પણ તે પરિભ્રમિત અને સેવિત છે।

Verse 52

मातृभिर्विविधाभिश्च विनायकगणैस्ततः / लोकाः सोमपदा नाम मरीचेर्यत्र वै सुताः

ત્યારબાદ વિવિધ માતૃગણો અને વિનાયકગણો સાથે ‘સોમપદા’ નામના લોક છે, જ્યાં મરીચિના પુત્રો નિવાસ કરે છે.

Verse 53

तत्र ते दिवि वर्त्तन्ते देवास्तान्पूजयन्त्युत / श्रुता बर्हिषदो नाम पितरः सोमपास्तु ते

ત્યાં તેઓ સ્વર્ગમાં વસે છે અને દેવતાઓ પણ તેમની પૂજા કરે છે. ‘બર્હિષદ’ નામના પિતૃઓ પ્રસિદ્ધ છે; તેઓ સોમપાન કરનાર છે.

Verse 54

एतेषां मानसी कन्या अच्छोदा नाम निम्नगा / अच्छौदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थिता

તેમની માનસિક પુત્રી ‘અચ્છોદા’ નામની નદી છે; જે દિવ્ય સરોવરથી તે ઉત્પન્ન થઈ, તેનું નામ ‘અચ્છૌદ’ છે.

Verse 55

तथा न दृष्टपूर्वास्तु वितरस्ते कदाचन / संभूता मानसी तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती

તેમજ તે વિતર પિતૃઓએ તેને ક્યારેય પહેલાં જોયી નહોતી; માનસિક રીતે ઉત્પન્ન થયેલી તે કન્યા પોતાના પિતૃઓને ઓળખતી નહોતી.

Verse 56

सा त्वन्यं पितरं वव्रे तानतिक्रम्य वै पितॄन् / अमावसुमिति ख्यातमैलपुत्रं नभश्चरम्

તેણે તે પિતૃઓને વટાવી બીજા પિતાનું વરણ કર્યું—‘અમાવસુ’ તરીકે ખ્યાત, ઐલનો પુત્ર, આકાશમાં વિહરનાર.

Verse 57

अद्रिकाप्सरसा युक्तं विमानाधिष्ठितं दिवि / सा तेन व्यभिचारेण गगने नाप्रजारिणी

અદ્રિકા અપ્સરასთან જોડાઈ તે સ્વર્ગમાં વિમાન પર અધિષ્ઠિત હતી; પરંતુ તે વ્યભિચારથી ગગનમાં પણ તે સંતાનવતી ન બની.

Verse 58

पितरं प्रार्थयित्वान्यं योगभ्रष्टा पपात ह / त्रीण्यवश्यद्विमानानि पतन्ती सा दिवश्च्युता

બીજા પિતરને પ્રાર્થના કરીને તે યોગભ્રષ્ટ બની પડી ગઈ; સ્વર્ગથી ચ્યૂત થઈ પડતી વખતે તેણે ત્રણ વિમાનોને વશ કરી લીધાં.

Verse 59

त्रसरेणुप्रमाणानि तेषु चावस्थितान्पितॄन् / सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानग्नीनग्निष्विवाहितान्

તેમામાં ત્રસરેણુ-પ્રમાણ પિતૃઓ સ્થિત હતા—અતિ સૂક્ષ્મ, અપ્રગટ; જેમ અગ્નિઓમાં વહન થતી અગ્નિ હોય તેમ.

Verse 60

त्रायध्वमित्युवाचार्ता पतती चाप्यवाक्शिराः / तैरुका सा तु मा भैषी रित्यतो ऽधिष्ठिताभवत्

પડતી વખતે માથું નીચે કરીને વ્યાકુળ થઈ તે બોલી—“રક્ષા કરો”; તેમણે કહ્યું—“ભય ન રાખ”, અને ત્યારથી તે સંભાળાઈ ગઈ.

Verse 61

ततः प्रसादयत्सा वै सीदन्ती त्वनया गिरा / ऊचुस्ते पितरः कन्यां भ्रष्टैश्वर्यां व्यतिक्रमात्

પછી આ વાણીથી તે ક્ષીણ થતી છતાં તેમને પ્રસન્ન કરવા લાગી; ત્યારે પિતૃઓએ તે કન્યાને કહ્યું—“અતિક્રમથી તારો ઐશ્વર્ય ભ્રષ્ટ થયું છે.”

Verse 62

भ्रष्टैश्वर्यां स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते / यैराचरन्ति कर्मणि शरीरैरिह देवताः

હે શુચિસ્મિતે! પોતાના દોષથી તું ઐશ્વર્યભ્રષ્ટ થઈ પડી જાય છે; અહીં દેવતાઓ જે શરીરો વડે કર્મ આચરે છે.

Verse 63

तैरेव तत्कर्मभलं प्राप्नुवन्ति सदा स्म ह / सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे

એ જ શરીરો દ્વારા તેઓ તે કર્મફળ સદા પ્રાપ્ત કરે છે; દેવત્વમાં અને મૃત્યુ પછી માનવ જન્મમાં કર્મો તરત ફળ આપે છે.

Verse 64

तस्मात्स्वतपसः पुत्रि प्रेत्य संप्राप्स्यसे फलम् / इत्युक्तया तु पितरः पुनस्ते तु प्रसादिताः

અતએવ, હે સ્વતપસની પુત્રી! મૃત્યુ પછી તું ફળ પ્રાપ્ત કરીશ; એમ કહ્યાથી તારા પિતૃઓ ફરી પ્રસન્ન થયા.

Verse 65

ध्यात्वा प्रसादं ते चक्रुस्तस्यास्तदनुकंपया / अवश्यं भाविनं दृष्ट्वा ह्यर्थमूचुस्तदा तु ताम्

તેણી પર અનુકંપા કરીને તેમણે કૃપા કરી; અવશ્ય બનનાર ભવિષ્ય જોઈને ત્યારે તેમણે તેણીને તે વાત કહી.

Verse 66

सोमपाः पितरः कन्यां रज्ञो ऽस्यैव त्वमावसोः / उत्पन्नस्य पृथिव्यां तु मानुषेषु महात्मनः

સોમપાન કરનારા પિતૃઓએ કહ્યું—હે કન્યા! પૃથ્વી પર મનુષ્યોમાં મહાત્મા રૂપે જન્મનાર આ રાજા આવસો માટે તું જ નિર્ધારિત છે.

Verse 67

कन्या भूत्वा त्विमांल्लोकान्पुनः प्राप्स्यसि भामिनि / अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा

હે ભામિની, કન્યા બનીને તું ફરી આ લોકોને પ્રાપ્ત કરીશ. અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરમાં તું મત્સ્યયોનિજા રૂપે જન્મ લેશ.

Verse 68

अस्यैव राज्ञो दुहिता ह्यद्रिकायाममावसोः / पराशरस्य दायादमृषिं त्वं जनयिष्यसि

તું આ જ રાજાની પુત્રી બનશે અને અદ્રિકા તટે અમાવાસ્યાના દિવસે પરાશરનો વારસદાર એવા ઋષિને તું જન્મ આપશે.

Verse 69

स वेदमेकं ब्रह्मर्षि श्चतुर्द्धा विभजिष्यति / महाभिषस्य पुत्रौ द्वौ शन्तनोः कीर्त्तिवर्द्धनौ

એ બ્રહ્મર્ષિ એક જ વેદને ચાર ભાગમાં વિભાજિત કરશે. મહાભિષના બે પુત્રો—શંતનુ—કીર્તિ વધારનાર થશે.

Verse 70

विचित्रवीर्यं धर्मज्ञं त्वमेवोत्पादयिष्यसि / चित्राङ्गदं च राजानं सर्वसत्त्वबलान्वितम्

તું જ ધર્મજ્ઞ વિચિત્રવીર્યને જન્મ આપશે અને સર્વ સત્ત્વબળથી યુક્ત રાજા ચિત્રાંગદને પણ.

Verse 71

एतानुत्पादयित्वाथ पुनर्लोकानवा प्स्यसि / व्यभिचारात्पितॄणां त्वं प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम्

આને ઉત્પન્ન કર્યા પછી તું ફરી લોકોને પ્રાપ્ત કરીશ; પરંતુ પિતૃઓ પ્રત્યે વ્યભિચારના કારણે તને નિંદિત જન્મ પણ મળશે.

Verse 72

तस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या अद्रिकायां भविष्यसि / कन्या भूत्वा ततश्च त्वमिमांल्लोकानवाप्स्यसि

તું એ જ રાજાની પુત્રી બની અદ્રિકામાં જન્મ લેશ. કન્યા બની પછી તું આ લોકોને પ્રાપ્ત કરશ.

Verse 73

एवमुकत्वा तु दाशेयी जाता सत्यवती तु सा / अद्रिकायाः सुता मत्स्या सुता जाता ह्यमावसोः

આ રીતે કહ્યા પછી દાશેયી સત્યવતી રૂપે જન્મી. તે અદ્રિકાની પુત્રી ‘મત્સ્યા’ હતી અને અમાવાસ્યાના દિવસે જન્મી હતી.

Verse 74

अदिकामत्स्यसंभूता गङ्गायमुनसंगमे / तस्या राज्ञो हि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैव हि

અદ્રિકા-મત્સ્યથી ઉત્પન્ન થયેલી તે ગંગા-યમુના સંગમે હતી. તે એ રાજાની જ પુત્રી હતી; રાજાના વીર્યથી જ.

Verse 77

विरजानाम ते लोका दिवि रोचन्ति ते गणाः / अग्निष्वात्ताः स्मृतास्तत्र पितरो भास्करप्रभाः पुलहस्य प्रजापतेः / एतेषां मानसी कन्या पीवरी नाम विश्रुता

‘વિરજા’ નામના તે લોક સ્વર્ગમાં તેજસ્વી છે અને ત્યાંના ગણો ઝળહળે છે. ત્યાં ‘અગ્નિષ્વાત્ત’ પિતૃઓ સ્મરાય છે—સૂર્યપ્રભા સમાન, પ્રજાપતિ પુલહના. તેમની માનસી કન્યા ‘પીવરી’ નામે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 78

योगिनी योगपत्नी च योगमाता तथैव च / भविता द्वापरं प्राप्य अष्टाविंशतिमेव तु

તે યોગિની, યોગપત્ની અને યોગમાતા પણ થશે; દ્વાપર યુગને પ્રાપ્ત કરીને તે અઠ્ઠાવીસમામાં થશે.

Verse 79

श्रीमान्व्यासो महायोगी योगस्तस्मिन्द्विजोत्तमाः / व्यासादरण्यां संभूतो विधूम इव पावकः

શ્રીમાન મહાયોગી વ્યાસ—હે દ્વિજોત્તમો—તેમામાં યોગ પ્રતિષ્ઠિત હતો. વ્યાસથી અરણ્યમાં ધૂમરહિત અગ્નિ સમાન તે પ્રગટ થયો.

Verse 80

पराशरकुलोद्भूतः शुको नाम महातपाः / स तस्यां पितृकन्यायां पीवर्यां जनयद्विभुः

પરાશર કુળમાં ઉત્પન્ન મહાતપસ્વી ‘શુક’ નામે પ્રસિદ્ધ હતો. તે સર્વસમર્થ વિભુએ પિતૃકન્યા પીવરીના ગર્ભમાં તેને જનમાવ્યો.

Verse 81

पुत्रान्पञ्च योगचर्यापरिबुर्णान्परिश्रुतान् / कृष्णा गौरं प्रभुं शंभुं तथा भूरिश्रुतं च वै

તેમના પાંચ પુત્રો યોગચર્યામાં પરિપૂર્ણ અને પ્રસિદ્ધ હતા—કૃષ્ણ, ગૌર, પ્રભુ, શંભુ તથા ભૂરિશ્રુત.

Verse 82

कन्यां कीर्तिमतीं चैव योगिनीं योगमातरम् / ब्रह्मदत्तस्य चननी महिषी त्वणुहस्य सा

તેમની કીર્તિમતી નામની એક કન્યા પણ હતી—યોગિની, યોગમાતા તરીકે પ્રસિદ્ધ. એ જ બ્રહ્મદત્તની જનની અને અણુહની મહિષી હતી.

Verse 83

आदित्यकिरणोपेतमपुनर्मार्गमास्थितः / सर्वव्यापी विनिर्मुक्तो भविष्यति महामुनिः

આદિત્યના કિરણોથી યુક્ત થઈ તેણે અપુનર્માર્ગ આશ્રય કર્યો. તે મહામુનિ સર્વવ્યાપી અને સંપૂર્ણ મુક્ત થશે.

Verse 84

त्रय एते गाणाः प्रोक्ताश्चतुः शेषान्निबोधत / तान्वक्ष्यामि द्विजश्रेष्ठाः प्रभामूर्त्तिमतो गणान्

આ ત્રણ ગણો કહ્યા; હવે બાકી ચાર સાંભળો. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, હું પ્રભામૂર્તિ ધરાવતા ગણોનું વર્ણન કરીશ.

Verse 85

उत्पन्नास्तु स्वधायां ते काव्या ह्यग्नेः कवेः सुताः / पितरो देवलोकेषु ज्योतिर्भासिषु भास्वराः

તેઓ સ્વધામાં ઉત્પન્ન થયેલા કાવ્ય છે, કવિ અગ્નિના પુત્રો. પિતરો દેવલોકોમાં જ્યોતિર્મય પ્રકાશોમાં તેજસ્વી છે.

Verse 86

सर्वकामसमृद्धेषु द्विजास्तान्भावयन्त्युत / एतेषां मानसी कन्या योगोत्पत्तिरितिश्रुता

સર્વકામસમૃદ્ધ લોકોમાં દ્વિજોએ તેમનું ધ્યાન કરે છે. તેમની માનસી કન્યા ‘યોગોત્પત્તિ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 87

दत्ता सनत्कुमारेण शुक्रस्य महिषी तु या / एकशृङ्गेति विख्याता भृगूणां कीर्तिवर्द्धिनी

સનત્કુમારે જેને શુક્રની પત્ની તરીકે દાન આપી, તે ‘એકશૃંગી’ તરીકે વિખ્યાત છે અને ભૃગુઓની કીર્તિ વધારનારી છે.

Verse 88

मरीचि गर्भास्ते लोकाः समावृत्य दिवि स्थिताः / एते ह्यङ्गिरसः पुत्राः साध्यैः संवर्द्धिताः पुरा

તે લોક મરીચિના ગર્ભમાંથી ઉત્પન્ન થઈ આકાશમાં વ્યાપીને સ્થિત છે. તેઓ અંગિરસના પુત્રો છે, જેમને પ્રાચીનકાળે સાધ્યોએ પોષ્યા હતા.

Verse 89

उपहूताः स्मृतास्ते वै पितरो भास्वरा दिवि / तान्क्षत्रियगणाः सप्त भावयन्ति फलार्थिनः

દિવ્યલોકમાં તેજસ્વી તે પિતૃદેવો ‘ઉપહૂત’ તરીકે સ્મરાય છે. ફળની ઇચ્છાથી સાત ક્ષત્રિયગણ તેમની ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરે છે.

Verse 90

एतेषां मानसी कन्या यशोदा नाम विश्रुता / मता या जननी देवी खट्वाङ्गस्य महात्मनः

તેમની માનસી કન્યા ‘યશોદા’ નામે પ્રસિદ્ધ છે; એ જ દેવી મહાત્મા ખટ્વાંગની જનની તરીકે માનવામાં આવે છે.

Verse 91

यज्ञे यस्य पुरा गीता गाथागीतैर्महर्षिभिः / अग्नेर्जन्म तदा दृष्ट्वा शाण्डिल्यस्य महात्मनः

જેનાં યજ્ઞમાં મહર્ષિઓએ ગાથા-ગીતોથી પૂર્વે સ્તુતિ ગાઈ હતી; ત્યારે મહાત્મા શાણ્ડિલ્યે અગ્નિનું જન્મ દર્શન કર્યું.

Verse 92

यजमानं दिलीपं ये पश्यन्त्यत्र समाहिताः / सत्यव्रतं महात्मानं ते ऽपि स्वर्गजितो नराः

અહીં જે સમાહિત ચિત્તે યજમાન દિલીપ—સત્યવ્રત મહાત્મા—નું દર્શન કરે છે, તે મનુષ્યો પણ સ્વર્ગને જીતે છે.

Verse 93

आज्यपा नाम पितरः कर्दमस्य प्रजा पतेः / समुत्पन्नस्य पुलहादुत्पन्नास्तस्य ते सुताः

‘આજ્યપા’ નામના પિતૃદેવો પ્રજાપતિ કર્દમના છે; તેઓ પુલહમાંથી ઉત્પન્ન થયા અને તેના પુત્રો તરીકે કહેવાય છે.

Verse 94

लकिषु तेषु वैवर्ताः कामगोषु विहङ्गमाः / एतान्वैश्यगणाः श्राद्धे भाव यन्ति फलार्थिनः

તે લક્ષિઓમાં વૈવર્ત અને કામગોષુમાં વિહંગમ છે; ફળ ઇચ્છનાર વૈશ્યગણ શ્રાદ્ધમાં ભક્તિભાવથી એમનું સ્મરણ કરે છે.

Verse 95

एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता / ययातेर्जननी साध्वी पत्नी सा नहुषस्य च

એમની માનસી કન્યા ‘વિરજા’ નામે પ્રસિદ્ધ છે; તે સાધ્વી યયાતીની જનની અને નહુષની પત્ની પણ છે.

Verse 96

सुकाला नाम पितरो वसिष्ठस्य महात्मनः / हैरण्यगर्भस्य सुताः शूद्रास्तां भावयन्त्युत

મહાત્મા વસિષ્ઠના પિતૃઓ ‘સુકાલા’ નામે ઓળખાય છે; હિરણ્યગર્ભના પુત્ર એવા શૂદ્રો પણ તેણીને ભક્તિભાવથી સ્મરે છે.

Verse 97

मानसा नाम ते लोका वर्तन्ते यत्र ते दिवि / एतेषां मानसी कन्या नर्मदा सरितां वरा

દિવ્યમાં જ્યાં તેઓ વસે છે તે લોક ‘માનસ’ નામે ઓળખાય છે; એમની માનસી કન્યા નર્મદા નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.

Verse 98

सा भावयति भूतानि दक्षिणापथगामिनी / जननी सात्रसद्दस्योः पुरुकुत्सपरिग्रहः

દક્ષિણાપથ તરફ વહેતી તે (નર્મદા) સર્વ ભૂતોને પોષે છે; તે સાત્રસદ્દસ્યુની જનની અને પુરુકુત્સની પત્ની છે.

Verse 99

एतेषामभ्युपगमान्मनुर्मन्वन्तरेश्वरः / मन्वन्तरादौ श्राद्धानि प्रवर्तयति सर्वशः

આ વિધિઓને સ્વીકારી મનુ, મન્વંતરનો ઈશ્વર, મન્વંતરના આરંભે સર્વત્ર શ્રાદ્ધકર્મો પ્રવર્તાવે છે।

Verse 100

पितॄणामानुपूर्व्येण सर्वेषां द्विजसत्तमाः / तस्मादेतत्स्वधर्मेण देयं श्राद्धं च श्रद्धया

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ! પિતૃઓની ક્રમપરંપરા મુજબ સર્વ માટે; તેથી સ્વધર્મ અનુસાર શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રાદ્ધ આપવું જોઈએ।

Verse 101

सर्वेषां राजतैः पात्रैरपि वा रजतान्वितैः / दत्तं स्वधां पुरोधाय श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन्

સર્વ માટે ચાંદીના પાત્રોથી અથવા ચાંદીયુક્ત પાત્રોથી, ‘સ્વધા’ને આગળ રાખીને આપેલું શ્રાદ્ધ નિશ્ચયે પિતૃઓને પ્રસન્ન કરે છે।

Verse 102

सौम्यायने वाग्रयणे ह्यश्वमेधं तदप्नुयात् / सोमश्चाप्यायनं कृत्वा ह्यगनेर्वेवस्वतस्य च

સૌમ્યાયન અથવા વાગ્રયણ પ્રસંગે તે અશ્વમેધનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે; અને સોમ તથા વૈવસ્વત અગ્નિનું પણ આપ્યાયન કરીને।

Verse 103

पितॄन्प्रीणाति यो वंश्यः पितरः प्रीणयन्ति तम् / पितरः पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः

જે વંશજ પિતૃઓને પ્રસન્ન કરે છે, પિતૃઓ પણ તેને પ્રસન્ન કરે છે; ખાસ કરીને જે પુષ્ટિ ઇચ્છે છે અથવા જે સંતાન ઇચ્છે છે।

Verse 104

पुष्टिं प्रजास्तथा स्वर्गं प्रयच्छन्ति न संशयः / देवकार्यादपि सदा पितृकार्यं विशिष्यते

તેઓ નિઃસંદેહ પુષ્ટિ, પ્રજા અને સ્વર્ગ આપે છે. દેવકાર્ય કરતાં પણ પિતૃકાર્ય સદા વિશેષ ગણાય છે.

Verse 105

देवताभ्यः पितॄणां हि पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् / न हि योग गतिः सूक्ष्मा पितॄणां न पितृक्षयः

દેવતાઓ કરતાં પહેલાં પિતૃઓનું તૃપ્તિકરણ સ્મૃત છે. પિતૃઓની ગતિ સૂક્ષ્મ છે; પિતૃક્ષય થતો નથી.

Verse 106

तपसा विप्रसिद्धेन दृश्यते मासचक्षुषा / इत्येते पितरश्चैव लोका दुहितरश्च वै

વિપ્રોમાં પ્રસિદ્ધ તપસ્યાથી ‘માસચક્ષુ’ વડે આ દેખાય છે—આ પિતૃઓ છે અને આ લોકો તેમની પુત્રીઓ છે.

Verse 107

दौहित्रा यजमानाश्च प्रोक्ता ये भावयन्ति यान् / चत्वारो मूर्तिमन्तस्तु त्रयस्तेषाममूर्तयः

દૌહિત્રો અને યજમાનો—જે જેમને ભાવિત-પોષિત કરે છે—એ રીતે કહેવાયા છે. તેમાં ચાર મૂર્તિમાન છે અને ત્રણ અમૂર્ત છે.

Verse 108

तेभ्यः श्राद्धानि सत्कृत्य देवाः कुर्वन्ति यत्नतः / भक्त्या प्राञ्जलयः सर्वेसेंद्रास्तद्गतमानसाः

તેમના માટે શ્રાદ્ધોને સન્માનપૂર્વક કરીને દેવતાઓ પણ પ્રયત્નથી કરે છે. ઇન્દ્ર સહિત સર્વ દેવ ભક્તિથી અંજલિ બાંધી, મનને તેમાં જ સ્થિર રાખે છે.

Verse 109

विश्वे च सिकताश्चैव पृश्निजाः शृङ्गिणस्तथा / कृष्णाः श्वेतांबुजाश्चैव विधिव त्पूजयन्त्युत

વિશ્વે, સિકતા, પૃશ્નિજ અને શૃંગી; તેમજ કૃષ્ણ અને શ્વેતાંબુજ પણ વિધિપૂર્વક તેમની પૂજા કરે છે.

Verse 110

प्रशस्ता वातरसना दिवाकृत्यास्तथैव च / मेघाश्च मरुतश्चैव ब्रह्माद्याश्च दिवौकसः

પ્રશસ્ત, વાતરસના અને દિવાકૃત્ય; તેમજ મેઘ, મરુત અને બ્રહ્મા આદિ દિવૌકસ પણ (ત્યાં હાજર છે).

Verse 111

अत्रिभृग्वङ्गिराद्याश्च ऋषयः सर्व एव ते / यक्षा नागाः सुपर्णाश्च किन्नरा राक्षसैः सह

અત્રિ, ભૃગુ, અંગિરા આદિ સર્વ ઋષિઓ; તેમજ યક્ષ, નાગ, સુપર્ણ, કિન્નર અને રાક્ષસો સહિત (બધા ત્યાં છે).

Verse 112

पितॄंस्ते ऽपूजयन्सर्वे नित्यमेव फलार्थिनः / एवमेते महात्मानः श्राद्धे सत्कृत्य पूजिताः

ફળની ઇચ્છાથી તેઓ સૌ નિત્ય પિતૃઓની પૂજા કરતા; આ રીતે શ્રાદ્ધમાં તે મહાત્માઓ સન્માનપૂર્વક પૂજાય છે.

Verse 113

सर्वान्कामान्प्रयच्छन्ति शतशो ऽथ सहस्रशः / हित्वा त्रैलोक्यसंसारं जरामृत्युमयं तथा

તેઓ સૈંકડો અને હજારો રીતે સર્વ કામનાઓ આપે છે; તેમજ જરા-મૃત્યુમય ત્રૈલોક્ય-સંસારને પણ ત્યજાવે છે.

Verse 114

मोक्षं योगमथैश्वर्यं सूक्ष्मदेहमदेहिनाम् / कृत्स्नं वैराग्यमानन्त्यं प्रयच्छन्ति पितामहाः

પિતામહો (પિતૃગણ) દેહધારી જીવોને મોક્ષ, યોગ, ઐશ્વર્ય, સૂક્ષ્મદેહ તથા પૂર્ણ વૈરાગ્ય અને અનંતત્વ પ્રદાન કરે છે।

Verse 115

एश्वर्यं विहितं योगमेश्वर्यं योग उच्यते / योगैश्वर्यमृते मोक्षः कथञ्चिन्नोपपद्यते

ઐશ્વર્યથી વિહિત સાધનાને યોગ કહે છે; અને યોગ-ઐશ્વર્ય વિના મોક્ષ કોઈ રીતે પણ સિદ્ધ થતો નથી।

Verse 116

अपक्षस्येव गमनं गगने पक्षिणो यथा / वरिष्ठः सर्वधर्माणां मोक्षधर्मः सनातनः

જેમ પાંખ વિનાનું પક્ષી આકાશમાં જઈ શકતું નથી, તેમ સર્વ ધર્મોમાં સનાતન મોક્ષધર્મ સર્વોત્તમ છે।

Verse 117

पितॄणां हि प्रसादेन प्राप्यते स महात्मनाम् / मुक्तावैडूर्यवासांसि वाजिनागायुतानि च

પિતૃઓના પ્રસાદથી મહાત્માઓને તે ફળ પ્રાપ્ત થાય છે—મુક્તા અને વૈડૂર્યથી શોભિત વસ્ત્રો, તેમજ અયુત સંખ્યામાં ઘોડા અને હાથીઓ પણ।

Verse 119

किङ्किणीजालनद्धानि सदा पुष्पफलानि च / विमानानां सहस्राणि युक्तान्यप्सरसां गणैः

કિંકિણીના જાળથી શોભિત, સદા પુષ્પ-ફળોથી યુક્ત, અપ્સરાઓના ગણોથી સંયુક્ત—એવા હજારો વિમાનો છે।

Verse 120

सर्वकामसमृद्धानि प्रयच्छन्ति पितामहाः / प्रजां पुष्टिं स्मृतिं मेधां राज्यमारोग्यमेव च / प्रीता नित्यं प्रयच्छन्ति मानुषाणां पितामहाः

પ્રસન્ન પિતામહો (પિતૃદેવો) મનુષ્યોને સદા સર્વકામસમૃદ્ધિ, પ્રજા, પુષ્ટિ, સ્મૃતિ, મેધા, રાજ્ય અને આરોગ્ય પ્રદાન કરે છે।

Verse 1118

कोटिशश्चापि रत्नानिप्रयच्छन्ति पितामहाः / हंसबर्हिणयुक्तनि मुक्तावैढूर्यवन्ति च

પિતામહો કરોડો રત્નો આપે છે—હંસપંખ અને મોરપંખથી યુક્ત, તેમજ મુક્તા અને વૈઢૂર્ય (લહસુનિયા) ધરાવતાં પણ।