Brahma Purana — Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā–Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara–Kṣara Distinction, Shloka 9
Devanagari script
ज्ञानम् अव्यक्तम् इत्य् उक्तं ज्ञेयं वै पञ्चविंशकम् तथैव ज्ञानम् अव्यक्तं विज्ञाता पञ्चविंशकः //
Translation
નવમ શ્લોક—અહીં ‘૯’ દ્વારા સૂચિત વચન ભક્તિ અને શાંતિ પ્રસાદરૂપે આપે છે।
Word by Word
jñānamknowledge
jñānam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative 1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
avyaktamunmanifest
avyaktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootavyakta (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषणम्
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-शब्दः (quotative particle)
uktamis said
uktam:
Kriyā (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Root√vac (धातु) + ta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
jñeyamthe knowable
jñeyam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Root√jñā (धातु) + ya (कृत् प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive used substantively), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
pañca-viṃśakamthe twenty-fifth (principle)
pañca-viṃśakam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpañca (संख्या/प्रातिपदिक) + viṃśati (संख्या/प्रातिपदिक) + ka (तद्धित)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); द्विगु-समासः
tathā-evajust so, likewise
tathā-eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय) + eva (अव्यय)
Formअव्ययसमुच्चय (adverbial combination); रीतिवाचक + अवधारण (manner + emphasis)
jñānamknowledge
jñānam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
avyaktamunmanifest
avyaktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootavyakta (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषणम्
vijñātāknower, cognizer
vijñātā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvi-√jñā (धातु) + tṛ (तृच्)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
pañca-viṃśakaḥthe twenty-fifth (principle)
pañca-viṃśakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpañca (संख्या/प्रातिपदिक) + viṃśati (संख्या/प्रातिपदिक) + ka (तद्धित)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); द्विगु-समासः
Speaker
Vasiṣṭha to the king; technical Sāṃkhya-style identifications.