Brahma Purana — Shiva on Dharma: Nonviolence, Truthful Speech, Mental Discipline, and the Karmic Causes of Heaven and Longevity, Shloka 27
Devanagari script
उमोवाच मनसा बध्यते येन कर्मणा पुरुषः सदा तन् मे ब्रूहि महाभाग देवदेव पिनाकधृक् //
Translation
આ અધ્યાયનો સત્તાવીસમો શ્લોક છે—સંખ્યા દ્વારા એમ સૂચિત છે.
Word by Word
umāUmā
umā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootumā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
manasāby/with the mind
manasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
badhyateis bound
badhyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bandh (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
yenaby which
yena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
karmaṇāby what action/deed
karmaṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
puruṣaḥa person
puruṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sadāalways
sadā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
tatthat (matter)
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संकेत-सर्वनाम
meto me
me:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूप (Genitive/Dative ‘of/to me’); here दत्त-सम्प्रदानार्थे (to me)
brūhitell
brūhi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
mahā-bhāgaO greatly fortunate one
mahā-bhāga:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘महान् भागः यस्य’/honorific); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
deva-devaO god of gods
deva-deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘देवानां देवः’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
pināka-dhṛkO bearer of the Pināka (bow)
pināka-dhṛk:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpināka (प्रातिपदिक) + dhṛk (प्रातिपदिक; √dhṛ-क्तिन्/क्विप्)
Formतत्पुरुष (‘पिनाकं धरति’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; धृक्-प्रत्ययान्त (agent noun)
Speaker
Umā questions Śiva