Brahma Purana — Shiva on Dharma: Nonviolence, Truthful Speech, Mental Discipline, and the Karmic Causes of Heaven and Longevity, Shloka 16
Devanagari script
अवृथापकृतश् चैव मार्गः सेव्यः सदा बुधैः दानकर्मतपोयुक्तः शीलशौचदयात्मकः स्वर्गमार्गम् अभीप्सद्भिर् न सेव्यस् त्व् अत उत्तरः //
Translation
આ અધ્યાયનો સોળમો શ્લોક—અહીં મૂળપાઠ સૂચિત છે; તેનો તત્ત્વાર્થ શાસ્ત્રીય દૃષ્ટિએ વિચારણીય છે।
Word by Word
avṛthāpa-kṛtaḥdone without harm/without futility
avṛthāpa-kṛtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavṛthāpa (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु, क्त/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (avṛthāpasya kṛtaḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
mārgaḥpath
mārgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sevyaḥto be followed
sevyaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsev (सेव् धातु) + ya (यत्/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
sadāalways
sadā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकाल-अव्यय
budhaiḥby the wise
budhaiḥ:
Karta (कर्ता/Agent, instrumental)
TypeNoun
Rootbudha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
dāna-karma-tapas-yuktaḥendowed with giving, ritual action, and austerity
dāna-karma-tapas-yuktaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdāna (प्रातिपदिक) + karma (प्रातिपदिक) + tapas (प्रातिपदिक) + yukta (युज् धातु, क्त/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार/निर्देश-तत्पुरुषः (‘endowed with charity, rites, and austerity’)
śīla-śauca-dayā-ātmakaḥof the nature of good conduct, purity, and compassion
śīla-śauca-dayā-ātmakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśīla (प्रातिपदिक) + śauca (प्रातिपदिक) + dayā (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुवचनार्थ-तत्पुरुषः (‘having the nature of…’)
svarga-mārgamthe path to heaven
svarga-mārgam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + mārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘path to heaven’)
abhīpsadbhīḥby those desiring
abhīpsadbhīḥ:
Karta (कर्ता/Agent, instrumental)
TypeAdjective
Rootabhīpsat (आप्/ईप्स् धातु, शतृ/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; वर्तमान-कृदन्त (present active participle)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
sevyaḥto be followed
sevyaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsev (सेव् धातु) + ya (यत्/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (negated)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (but/indeed)
ataḥtherefore
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (therefore/from this)
uttaraḥthe later/higher (path)
uttaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक/दिशा-विशेषण (‘higher/later’)
Speaker
Narrative instruction (speaker not specified within this verse); addressed to aspirants seeking svarga