Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 12

Brahmā’s Creation: The Kumāras, Rudra, the Prajāpatis, and the Manifestation of Vedic Sound

Devanagari script

मन्युर्मनुर्महिनसो महाञ्छिव ऋतध्वज: । उग्ररेता भव: कालो वामदेवो धृतव्रत: ॥ १२ ॥

Transliteration

manyur manur mahinaso mahāñ chiva ṛtadhvajaḥ ugraretā bhavaḥ kālo vāmadevo dhṛtavrataḥ

Translation

બ્રહ્માએ કહ્યું—હે પ્રિય રુદ્ર! તારા અન્ય અગિયાર નામો છે: મન્યુ, મનુ, મહિનસ, મહાન, શિવ, ઋતધ્વજ, ઉગ્રરેતા, ભવ, કાલ, વામદેવ અને ધૃતવ્રત.

Synonyms

• मन्युः: Manyu (wrath personified)
• मन्युः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (epithet)

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• महिनसः: of greatness
• महिनसः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महिनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (महिनस्), षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘of greatness/might’

• महान्: great
• महान्: Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• ऋत-ध्वजः: Ṛtadhvaja (whose banner is ṛta/truth)
• ऋत-ध्वजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋतस्य ध्वजः)

• उग्र-रेताः: Ugraretā (of fierce seed/virility)
• उग्र-रेताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उग्र (प्रातिपदिक) + रेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (उग्रं रेतः यस्य/उग्ररेताः)

• भवः: Bhava
• भवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• कालः: Kāla (Time)
• कालः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• वाम-देवः: Vāmadeva
• वाम-देवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वामः देवः)

• धृत-व्रतः: Dhṛtavrata (one who has taken/held a vow)
• धृत-व्रतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धृ (धातु) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त-समासः: धृत (क्त, ‘held’) + व्रत; उपपद-तत्पुरुषवत् (धृतं व्रतं येन)

Characters & Entities

• Rudra
• Śiva

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the names of Lord Shiva (Rudra)?

In Canto 3, Chapter 12, this verse lists several names of Rudra—such as Manyu, Bhava, Kāla, Vāmadeva, and Dhṛtavrata—showing his many functions and aspects within cosmic administration.

Why does Śukadeva Gosvāmī list multiple names of Rudra in this chapter?

Because the chapter narrates Rudra’s emergence during creation; the many names highlight his diverse roles—fierce and auspicious, time-bound and vow-bound—within Brahmā’s unfolding cosmos.

Practical application: what can a devotee learn from Rudra being called Kāla (Time) and Dhṛtavrata (firm in vows)?

Remembering Kāla encourages urgency in spiritual practice, while Dhṛtavrata inspires steadiness—keeping vows (sādhana, truthfulness, discipline) even amid change.