Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 14
Bhū-maṇḍala as a Lotus: Jambūdvīpa, Ilāvṛta, and the Meru System
Mountains, Rivers, Lakes, and Brahmapurī
ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥
hradāś catvāraḥ payo-madhv-ikṣurasa-mṛṣṭa-jalā yad-upasparśina upadeva-gaṇā yogaiśvaryāṇi svābhāvikāni bharatarṣabha dhārayanti; devodyānāni ca bhavanti catvāri nandanaṁ caitrarathaṁ vaibhrājakaṁ sarvatobhadram iti.
હે ભરતવંશશ્રેષ્ઠ મહારાજ પરીક્ષિત! આ ચાર પર્વતોની વચ્ચે ચાર મહાહ્રદ છે—દૂધ, મધ, ઇક્ષુરસ અને નિર્મળ જળ જેવા સ્વાદવાળા. તેમના સ્પર્શથી સિદ્ધ, ચારણ, ગંધર્વ વગેરે ઉપદેવગણ સ્વાભાવિક યોગૈશ્વર્ય ધારણ કરે છે. ત્યાં નંદન, ચૈત્રરથ, વૈભ્રાજક અને સર્વતોભદ્ર નામના ચાર દિવ્ય ઉદ્યાનો પણ છે.
FAQs
In this verse, Śukadeva explains that by merely touching certain divine lakes, minor celestial beings naturally obtain and sustain yogic perfections—showing siddhis can arise from higher, subtle environments, not only from personal austerity.
He is mapping the sacred geography of Jambūdvīpa and illustrating the extraordinary conditions of higher realms, where even contact with sanctified places can bestow yogic opulences.
It highlights the power of sāttvika association and sacred contact—seeking holy places, saintly company, and devotional practices that elevate consciousness beyond ordinary material influence.