Bondage and Liberation Under Māyā; Two Birds Analogy; Marks of the Saintly Devotee
श्रीभगवानुवाच कृपालुरकृतद्रोहस्तितिक्षु: सर्वदेहिनाम् । सत्यसारोऽनवद्यात्मा सम: सर्वोपकारक: ॥ २९ ॥ कामैरहतधीर्दान्तो मृदु: शुचिरकिञ्चन: । अनीहो मितभुक् शान्त: स्थिरो मच्छरणो मुनि: ॥ ३० ॥ अप्रमत्तो गभीरात्मा धृतिमाञ्जितषड्गुण: । अमानी मानद: कल्यो मैत्र: कारुणिक: कवि: ॥ ३१ ॥ आज्ञायैवं गुणान् दोषान् मयादिष्टानपि स्वकान् । धर्मान् सन्त्यज्य य: सर्वान् मां भजेत स तु सत्तम: ॥ ३२ ॥
śrī-bhagavān uvāca kṛpālur akṛta-drohas titikṣuḥ sarva-dehinām satya-sāro ’navadyātmā samaḥ sarvopakārakaḥ
શ્રીભગવાન બોલ્યા: હે ઉદ્ધવ! સાધુ પુરુષ કૃપાળુ હોય છે, કોઈ પ્રત્યે દ્રોહ કરતો નથી અને સર્વ દેહધારીઓ પ્રત્યે સહનશીલ રહે છે. તે સત્યમાં સ્થિત, નિર્દોષ આત્માવાળો, સુખ-દુઃખમાં સમ અને સર્વના ઉપકારમાં તત્પર હોય છે. કામનાઓ તેની બુદ્ધિને ઘાયલ કરતી નથી; તે ઇન્દ્રિયદમન કરનાર, મૃદુ, શુચિ અને અકિંચન હોય છે. તે સામાન્ય લોકિક પ્રયત્નોમાં વ્યર્થ દોડતો નથી; મિતાહારી, શાંત, સ્થિર અને મને જ શરણ માનનાર મুনি હોય છે. તે અપ્રમત્ત, ગંभीर આત્માવાળો, ધૈર્યવાન અને ભૂખ, તરસ, શોક, મોહ, જરા અને મૃત્યુ—આ છ વિકારો પર વિજયી હોય છે. તે માન ઇચ્છતો નથી, બીજાને માન આપે છે; કલ્યાણકારી, મૈત્રીપૂર્ણ, કરુણામય અને કવિહૃદય હોય છે. મારા દ્વારા જણાવાયેલા ગુણ-દોષોને જાણીને, મારા કમળચરણોમાં પૂર્ણ આશ્રય લઈને, અંતે સામાન્ય વૈદિક ધર્મકર્મો ત્યજી જે માત્ર મને ભજે—તે જ સત્તમ છે।
Verses 29-31 describe twenty-eight qualities of a saintly person, and verse 32 explains the highest perfection of life. According to Śrīla Bhaktisiddhānta Sarasvatī Ṭhākura, the seventeenth quality ( mat-śaraṇa, or taking complete shelter of Lord Kṛṣṇa) is the most important, and the other twenty-seven qualities automatically appear in one who has become a pure devotee of the Lord. As stated in Śrīmad-Bhāgavatam (5.18.12) , yasyāsti bhaktir bhagavaty akiñcanā sarvair guṇais tatra samāsate surāḥ. The twenty-eight saintly qualities may be described as follows.