Shloka 1
Brahmā’s Day, the Four Pralayas, and the Supreme Shelter Beyond Cause–Effect
श्रीशुक उवाच कालस्ते परमाण्वादिर्द्विपरार्धावधिर्नृप । कथितो युगमानं च शृणु कल्पलयावपि ॥ १ ॥
śrī-śuka uvāca kālas te paramāṇv-ādir dvi-parārdhāvadhir nṛpa kathito yuga-mānaṁ ca śṛṇu kalpa-layāv api
શ્રીશુકે કહ્યું—હે રાજા, પરમાણુની ગતિથી માપાતી અતિસૂક્ષ્મ ક્ષણથી લઈને બ્રહ્માના દ્વિપરાર્ધ આયુષ્ય સુધી કાળમાન મેં તને કહ્યું છે, અને યુગોના પ્રમાણ પણ. હવે બ્રહ્માના એક દિવસ (કલ્પ)નો સમય અને પ્રલયની પ્રક્રિયા સાંભળ।
FAQs
This verse states that Śukadeva explains time from the tiniest unit (paramāṇu) up to immense spans (two parārdhas), and then proceeds to describe kalpa (creation cycles) and pralaya (dissolutions).
In Canto 12, Śukadeva systematically teaches Parīkṣit Vedic cosmology—time, yugas, and then the larger cycles of creation and dissolution—so the king can understand the world’s impermanence and fix his mind on the eternal Lord.
Reflecting on vast cosmic time and dissolution helps reduce anxiety and attachment, encouraging steady devotion (bhakti) and prioritizing spiritual practice over temporary achievements.