Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Akrūra in Hastināpura: Kuntī’s Lament and Dhṛtarāṣṭra’s Moral Instruction

तेज ओजो बलं वीर्यं प्रश्रयादींश्च सद्गुणान् । प्रजानुरागं पार्थेषु न सहद्भ‍िश्चिकीर्षितम् ॥ ५ ॥ कृतं च धार्तराष्ट्रैर्यद् गरदानाद्यपेशलम् । आचख्यौ सर्वमेवास्मै पृथा विदुर एव च ॥ ६ ॥

teja ojo balaṁ vīryaṁ praśrayādīṁś ca sad-guṇān prajānurāgaṁ pārtheṣu na sahadbhiś cikīṛṣitam

કુંતી અને વિદુરે અક્રૂરને વિગતે જણાવ્યું કે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો પાંડવોના તેજ, પ્રભાવ, બળ, પરાક્રમ, વિનય વગેરે સદ્ગુણો તથા પ્રજાનો તેમના પ્રત્યેનો ઘનિષ્ઠ અનુરાગ સહન કરી શકતા નહોતા; તેથી તેમના મનમાં દુષ્ટ ઇરાદા હતા. તેમણે પાંડવોને વિષ આપવાનો પ્રયાસ વગેરે કૂટયોજનાઓ પણ કહી।

tejaḥsplendor
tejaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन
ojaḥvigor
ojaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootojas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन
balamstrength
balam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन
vīryamvalor/potency
vīryam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvīrya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन
praśraya-ādīnhumility and the like
praśraya-ādīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpraśraya (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (praśrayaḥ ādiḥ yeṣām)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
sat-guṇāngood qualities
sat-guṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), बहुवचन; कर्मधारयः (santaḥ guṇāḥ)
prajā-anurāgamaffection for the subjects
prajā-anurāgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + anurāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (prajāyāḥ anurāgaḥ)
pārtheṣutoward/among the sons of Pṛthā (Pāṇḍavas)
pārtheṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpārtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), बहुवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
sahadbhiḥby the enduring/forbearing (ones)
sahadbhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; ‘(taiḥ) sahadbhiḥ’ = ‘by those who could tolerate/endure’
cikīrṣitam(what was) intended to be done
cikīrṣitam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु) + cikīrṣita (कृदन्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि/भावे ‘cikīrṣita’ (desiderative sense: ‘wished to do’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextually object: ‘that which was intended’)
P
Pṛthā (Kuntī)
P
Pārthas (Pāṇḍavas)

FAQs

This verse highlights splendor, vigor, strength, heroism, and saintly qualities beginning with humility—traits that naturally inspire public affection and support.

Because the people loved the Pāṇḍavas for their virtues and power; the envious could not bear that popularity and therefore plotted against them.

Cultivate strength and competence while remaining humble; also recognize envy as a destructive force and avoid letting jealousy motivate decisions.